Ya 'uyuyan kaplan' ya 'terk edilmiş araba'
Rusya’da faaliyetlerini sürdüren çoğu yabancı şirket, piyasadan tamamen çıkmak yerine giderek daha fazla “bekle-gör” stratejilerine yöneliyor. RBC’nin analizine göre bu stratejiler uzmanlar tarafından “uyuyan kaplan”, “sessiz varlık” ya da “terk edilmiş araba” gibi metaforlarla tanımlanıyor. Pazarı terk edenlerin sayısı hızla azalıyor, şirketler gaza basmak için "en uygun zamanı" bekliyor.
2022’den sonra çıkış yapmak isteyen şirketlerin büyük bölümü piyasayı terk etmişti. Geriye kalanlar ise ağırlaşan yasal koşullar nedeniyle ne satabiliyor ne de faaliyetlerini tamamen sonlandırabiliyor. Bu durum, yabancı sermayenin Rusya’daki varlığını giderek daha karmaşık bir hale getiriyor.
Danışmanlık şirketi Kept verilerine göre yabancıların Rusya’dan çıkışına yönelik işlem sayısı her yıl belirgin biçimde azalıyor. 2023’te 111 olan çıkış işlemi 2024’te 63’e, 2025’te ise yalnızca 23’e geriledi.
Bir şirketin Rusya’daki varlıklarını satabilmesi için hükümet komisyonundan izin alması gerekiyor. Ayrıca piyasa değerinin yüzde 35’i oranında bütçeye katkı payı ödenmesi ve varlıkların en az yüzde 60 iskonto ile devredilmesi şart koşuluyor. Bu koşullar, çıkışı hem mali hem de hukuki açıdan cazip olmaktan çıkarıyor.
Bazı yabancı şirketler ise Rusya’daki operasyonlarını sürdürmeye devam ediyor. Bu gruptaki firmalar kâr elde etseler bile temettü dağıtamıyor. Gelirler çoğunlukla Rusya içindeki yatırımlara yönlendiriliyor ya da şirket bünyesinde tutuluyor. Uzmanlar bu durumu “sessiz varlık” olarak tanımlıyor. Şirketler kamuoyuna açıklama yapmaktan kaçınıyor, hukuki ihtilafları mümkün olduğunca görünmez biçimde çözmeye çalışıyor. Gıda, tütün ve ilaç sektörlerindeki büyük çok uluslu gruplar bu yaklaşımın en tipik örnekleri arasında gösteriliyor.
Faaliyetlerini durdurmuş olan şirketler ise ikiye ayrılıyor. Bir kısmı hukuki varlığını koruyarak neredeyse sıfır faaliyetle beklemeyi tercih ediyor. Bu gruba “uyuyan kaplan” adı veriliyor.
Diğerleri ise vergi beyanı dahi yapmayarak fiilen ortadan kaybolmayı hedefliyor. Uzmanlar bu modeli “terk edilmiş araba” olarak tanımlıyor.
Ama bu yaklaşım ciddi riskler içeriyor. Vergi makamları, uzun süre hareketsiz kalan şirketleri kayıtlardan silebiliyor. Buna rağmen bazı yabancı şirketler, belirsizlik ortamında bu pasif stratejiyi en az maliyetli çıkış yolu olarak görmeye devam ediyor.
17.2.2026
Реклама