FT: "Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan damga vuracak"
Financial Times, küresel etkileri sınırlı olmasına rağmen enerji, ulaşım, güvenlik, finans veya diplomasi gibi belirli alanlarda önemli kozlara sahip ülkelerin yeni uluslararası düzenin şekillenmesinde giderek daha fazla rol oynadığını yazdı. Gazete bu ülkeleri “mini orta güçler” olarak tanımlarken Katar, Umman, Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan'ı öne çıkardı.
Kanada, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika ve Meksika gibi klasik orta güçlerden farklı olarak bu ülkelerin tek başlarına küresel gündemi belirleme kapasitesi bulunmasa da belirli alanlardaki stratejik avantajları etkilerini artırıyor.
FT'ye göre Katar ile Umman'ın en önemli kozu diplomasi. Katar, sahip olduğu doğal gaz kaynaklarını finansal gücü ve uluslararası çatışmaların taraflarıyla kurduğu ilişkilerle birleştirirken, Umman stratejik konumu sayesinde birbiriyle doğrudan iletişim kurmakta zorlanan taraflar arasında kanal oluşturabiliyor. Her iki ülke de ABD ile güvenlik alanındaki yakın ilişkilerini sürdürürken, Washington'un rakipleriyle iletişim kanallarını açık tutarak arabuluculuk için kendilerine hareket alanı yaratıyor.
Azerbaycan, Kazakistan ve Özbekistan ise etkilerini daha çok coğrafi konum, enerji kaynakları ve ulaşım altyapısından elde ediyor.
Azerbaycan petrol ve doğal gaz ihracatının yanı sıra Doğu ile Batı arasındaki ticaret güzergâhları üzerinde bulunması sayesinde önem kazanırken, Kazakistan geniş petrol ve uranyum rezervleriyle Rusya ile Çin arasındaki stratejik konumunu kullanıyor. Orta Asya'nın en kalabalık ülkesi Özbekistan da büyüyen ekonomisi, bölgesel ticaret kapasitesi ve coğrafi konumu sayesinde ağırlığını artırıyor. Bu üç ülke aynı zamanda Rusya, Çin, Türkiye, Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkilerini birlikte geliştirmeye çalışıyor; tek bir güç merkezine tamamen bağımlı hale gelmenin risklerini azaltıyor.
Financial Times'a göre bu “mini orta güçler” yeni dünya düzeninin kurallarını tek başlarına belirleyemeyecek. Ancak enerji kaynaklarına, kritik ulaşım koridorlarına veya diplomatik kanallara ihtiyaç duyan büyük güçler, bu ülkelerin sağladığı imkanlara giderek daha fazla bağımlı hale gelebilir. Bu nedenle Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Katar ve Umman gibi ülkeler, askeri veya ekonomik büyüklükleriyle değil, sahip oldukları belirli stratejik kozları farklı güç merkezleri arasında kullanabilme yetenekleriyle yeni uluslararası sistemde ağırlık kazanabilir.
16.8.2026
Реклама