Kazakistan'da yeni anayasa için referandum: Ne değişecek?
Kazakistan’da anayasa değişiklikleri için bugün (15 Mart) referandum yapıldı. Oylamada seçmenlere tek bir soru yöneltildi: 12 Şubat 2026’da yayımlanan yeni anayasa taslağını kabul edip etmedikleri. Taslak metin mevcut anayasanın yaklaşık yüzde 84’ünü değiştirdiği için fiilen yeni bir temel yasa niteliği taşıyor. Referandumdan onay çıkması halinde yeni anayasa 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girecek. Bu tarih ülkede Anayasa Günü olarak resmi tatil ilan edilecek.
Kazakistan’da anayasa değişikliklerine ilişkin referandumda oy verme işlemi tamamlandı. Merkez Referandum Komisyonu Başkan Yardımcısı Muhtar Yerman’ın açıkladığı verilere göre yerel saatle 20.00’de sandıklar kapandı ve ülke genelinde katılım yüzde 73,24 oldu. Komisyonun açıklamasına göre 9 milyon 126 bin 850 seçmen oy kullandı. Referandum sabah saatlerinde başlamış, gün ortasında katılım yüzde 51,93’e ulaşarak gerekli yüzde 50 eşiğini geçmişti. Sandık kurulları şimdi oyların sayımına geçti.
Taslak anayasa devlet yönetiminde önemli değişiklikler öngörüyor. Cumhurbaşkanı adayları için mevcut şartlara ek olarak en az beş yıl devlet görevinde ya da seçilmiş bir makamda bulunmuş olma şartı getiriliyor. Cumhurbaşkanının hükümet üzerindeki yetkileri de genişletiliyor. Parlamento başbakan adayını iki kez reddederse cumhurbaşkanı meclisi feshedebilecek. Ayrıca Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme başkanları, Merkez Bankası başkanı, başsavcı ve ulusal güvenlik komitesi başkanı gibi kilit görevlilerin atanmasında cumhurbaşkanının rolü artırılıyor.
Yeni anayasa yönetim yapısında da köklü değişiklikler içeriyor. İki kanatlı parlamentonun yerine 145 milletvekilinden oluşacak tek meclisli bir “kurultay” sistemi kurulması planlanıyor. Ayrıca cumhurbaşkanına yardımcı olacak ve siyasi geçiş süreçlerinde önemli rol oynayacak bir başkan yardımcılığı makamı yeniden getiriliyor. Bunun yanında Halk Konseyi adlı yeni bir danışma organı oluşturulacak. Taslakta ayrıca çifte vatandaşlık açık biçimde yasaklanıyor, yabancı finansmanına ilişkin kurallar sıkılaştırılıyor ve miting hakkı yalnızca “barışçıl toplantılar” şeklinde yeniden tanımlanıyor.
Uzmanlara göre referandum, 2022’deki protestoların ardından başlatılan siyasi reformların devamı niteliğinde. Rusya Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsü uzmanı Darya Saprınskaya, RBC’ye yaptığı değerlendirmede anayasa değişikliklerinin devlet kurumları arasındaki yetki dağılımını yeniden düzenlemeyi ve siyasi sistem için daha istikrarlı kurallar oluşturmayı amaçladığını söyledi. Rusya Uluslararası Ekonomi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsü’nden Stanislav Pritçin ise yeni düzenlemelerin aynı zamanda gelecekteki iktidar geçişinin nasıl olacağı sorusuyla da bağlantılı olduğunu belirtti. Uzmanlara göre referandum, Kazakistan’ın Nazarbayev sonrası dönemde siyasi sistemi yeniden şekillendirme sürecinin önemli bir aşaması olarak görülüyor.
15.3.2026
Реклама