Müzakereler medyada nasıl yankılandı: "İhtiyatlı iyimserlik"

Associated Press (ABD): Somut ilerleme henüz yok

Associated Press, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in, özel temsilci Steve Witkoff ile birlikte yürüttüğü arabuluculuk çabalarında taraflar arasındaki anlaşmazlıkların aşılması için “bazı iyi fikirler” bulunduğunu söylediğini aktardı.

Ancak ajansa göre, yılın başında gerçekleştirilen önceki üç müzakere turunda kayda değer bir ilerleme sağlanamamış olması, yeni görüşmelere ilişkin beklentileri gölgeliyor. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’daki en büyük çatışmanın sona erdirilmesine yönelik çabalara rağmen, sahada çatışmaların hafiflediğine dair bir işaret bulunmuyor. Rusya ve Ukrayna karşılıklı uzun menzilli saldırılarını sürdürürken, cephe hattında iki ordunun büyük ölçüde çıkmaza girdiği belirtiliyor.

Politico (ABD): Avrupa için Putin’in onayı aranacak

Politico, Amerikalı yetkililerin 12 Kasım Perşembe günü Moskova’ya giderek Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’den Avrupalı temsilcilerin gelecekteki Ukrayna barış görüşmelerine katılması için onay isteyeceğini yazdı.

Kushner, Politico’ya yaptığı açıklamada, “Avrupalıların müzakere masasında oturmasına ihtiyacımız var. Bunun tek yolunun onların desteğini almak olduğunu Başkan Putin’e ve ekibine defalarca doğrudan ilettik. Sanırım buna olumlu yaklaşıyorlar” dedi.

Kushner sözlerini şöyle sürdürdü: “Yarın Moskova’da Steve ile birlikte başarılı olacağımıza ve Başkan Putin’in buna onay vereceğine inanıyorum. Kabul ederse önemli konularda çok daha fazla ilerleme sağlayabileceğimizi düşünüyorum.”

Kushner ayrıca Rusya ve Ukrayna’nın, savaşın başlangıcından bu yana muhtemelen en büyük esir takası konusunda anlaştığını duyurdu. Kesin rakamların perşembe günü açıklanacağını belirten Kushner, Abu Dabi’deki iki günlük görüşmeleri “içerikli” ve “yoğun” olarak nitelendirdi.

Global Times (Çin): Avrupa stratejik etkisini kaybediyor

Çin’in Global Times gazetesi, Avrupa’nın müzakere masasında yer alma isteğini Washington’ın diplomatik stratejisindeki değişimden duyduğu endişeyle ilişkilendirdi.

Gazeteye göre ABD’nin Ukrayna’ya doğrudan mali ve askerî yardımı neredeyse tamamen durdurması, Starshield uydu ağını Kiev üzerinde baskı aracı olarak kullanması ve Rusya ile yaptığı dizel anlaşması, Avrupa tarafından stratejik çıkarlarını zayıflatan bir “yatıştırma politikası” olarak değerlendiriliyor.

Avrupa’nın dondurulmuş Rus varlıklarına el koyma girişimleri ve Ukrayna ile askerî iş birliğini derinleştirme gibi sınırlı baskı araçlarına hâlâ sahip olduğu belirtilen değerlendirmede, bu adımların mevcut gerilimi daha da artırabileceği uyarısı yapıldı.

Global Times’a göre Avrupa’nın asıl sorunu, kendi güvenliğinin sağlanmasında, bölgesel çıkarların uyumlaştırılmasında ve barışçıl bir bölgesel düzenin oluşturulmasında nasıl yapıcı rol üstlenebileceği. Gazete, Avrupa’nın artan güvenlik yükümlülüklerini bağımsız stratejik hareket kapasitesine dönüştürememesi halinde, kendi bölgesinin güvenlik düzenini başka büyük güçlerin belirlemesini izlemek ve bunun sonuçlarına katlanmak zorunda kalacağını savundu.

Al Jazeera (Katar): Temkinli iyimserlik hâkim

Al Jazeera, Abu Dabi görüşmelerinin Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirebileceğine ilişkin “temkinli bir iyimserlik” bulunduğunu yazdı.

Ancak Katar merkezli yayın kuruluşuna göre toprak anlaşmazlıkları, güvenlik garantileri ve Rusya ile Avrupa’nın çözüm sürecinde hangi adımlara öncelik verilmesi gerektiğine ilişkin farklı yaklaşımları, savaşın sona ermesini sağlayacak bir atılımın önündeki başlıca engeller olmaya devam ediyor. Al Jazeera, Trump’ın Ocak 2025’te göreve başlamasından bu yana savaşı durdurma sözü verdiğini de hatırlattı.

Le Monde (Fransa): Avrupalılar ikinci planda kaldı

Fransız Le Monde gazetesi, Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin tartışmaların, Trump’ın 6 Kasım’da Washington’da sözünü ettiği “büyük, güzel anlaşmanın” başlangıcı olarak tasarlandığını yazdı.

Gazeteye göre Avrupalı liderler, yeni diplomatik yaklaşımda ateşkes talebinin geri plana itilmesinden ve Ukrayna’nın konumunun zayıflamasından endişe ediyor.

Avrupa'nın üç büyük ülkesinin temsilcileri, Amerikalı arabulucuların hızlı bir anlaşma sağlamak amacıyla Kremlin’e yeni tavizler önerebileceği kaygısıyla Abu Dabi’ye gitti. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise Avrupalı diplomatlar için Moskova’dan, “Bırakın orada otelde otursunlar” açıklamasını yaptı.

Le Monde’a göre Avrupalılar sonuçta ikincil bir rolle yetinmek zorunda kaldı, ancak üçlü görüşmeler başlamadan önce Witkoff ve Kushner’e önceliklerini hatırlatmayı başardı.

Bir Avrupalı diplomat, “Tutumumuz son derece açıktı. Güvenlik mimarisinin tartışılmasına neden karşı olalım? Ancak önce ateşkes sağlanmalı, ardından Ukrayna’ya verilecek güvenlik garantileri ele alınmalı. Ancak bundan sonra daha geniş kapsamlı bir planı konuşabiliriz” dedi.

The National (BAE): Barış süreci yavaş ilerliyor

Birleşik Arap Emirlikleri merkezli The National gazetesi, Rusya ile Ukrayna’nın şubat ayından bu yana ilk kez doğrudan barış görüşmelerine başladığını, ancak iki tarafın da savaş alanında belirleyici bir üstünlük sağlayamadığını yazdı.

İstihbarat şirketi Sibylline’in Avrupa güvenliği biriminin başkanı Alexander Lord, tarafların yeniden müzakere masasına oturmasının barış sürecinin ilk adımlarına işaret edebileceğini söyledi.

Lord, “Bu, barış sürecinin yavaş yavaş olgunlaştığını gösteriyor. Giderek daha fazla taraf, şu ya da bu ölçüde müzakerelere katılıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Bununla birlikte hızlı sonuç beklentilerine karşı uyarıda bulunan Lord, “Bunun savaşı yakın zamanda sona erdirecek stratejik bir atılım sağlaması pek olası değil. Bu, nihai ve ciddi müzakerelerin koşullarını oluşturacak, yavaş yavaş şekillenen bir barış sürecinin parçası. Bu tür müzakerelerin 2027’de gerçekleşmesi çok daha olası” dedi.

Neue Zürcher Zeitung (İsviçre): Avrupa en azından masada

İsviçre’nin Neue Zürcher Zeitung gazetesi, şubat ayından bu yana işlemeyen müzakere formatının Abu Dabi’de yeniden canlandırıldığını yazdı.

Gazeteye göre geçmişteki anlaşmazlıklar nedeniyle beklentiler düşük tutuluyor. Rusya, Ukrayna’nın kabul edebileceği koşullarda ateşkese ilgi göstermedi. Ancak Avrupa açısından olumlu bir gelişme var: Bu kez Avrupalı temsilciler de Abu Dabi’de bulunuyor.

Gazete, Avrupa Birliği’nin uzun süredir müzakerelere katılmak istediğini, çünkü savaşın sonucundan doğrudan etkilendiğini belirtti. Amerikalı müzakereciler Kushner ve Witkoff’un Rusya’ya daha yakın tutumlar benimsediğini savunan gazete, önceki Cenevre görüşmelerinde Avrupalıların tam anlamıyla yer alamadığını hatırlattı.

Bu nedenle Avrupalı diplomatların Abu Dabi’de bulunması bile diplomatik çevrelerde olumlu karşılandı.

Gazeteye göre Avrupa’nın talepleri basit bir ilkeye dayanıyor: “Ukrayna olmadan Ukrayna hakkında, Avrupa olmadan Avrupa hakkında karar alınamaz.”

Avrupalılar, Ukrayna’nın AB üyeliği ihtimali ve uzun vadeli finansmanı gibi kendilerini doğrudan ilgilendiren konularda söz sahibi olmak istiyor. ABD’nin kısa süre önce dondurulmuş Rus varlıklarının Moskova’ya iade edilebileceğini açıklaması da bu kaygıları artırıyor.

Die Zeit (Almanya): Moskova eski taleplerini gündeme taşıdı

Alman Die Zeit gazetesi, Rusya’nın yeni müzakereleri uzun süredir dile getirdiği güvenlik taleplerini yeniden gündeme getirmek için bir fırsat olarak gördüğünü yazdı.

Gazeteye göre Trump’ın “Avrupa için büyük anlaşma” olarak tanımladığı girişim, Moskova’nın diplomatik dilinde “yeni Avrupa güvenlik mimarisi” anlamına geliyor. Ancak bu yaklaşım hem Avrupa başkentlerinde hem de Kiev’de dirençle karşılaşıyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, “Avrupa’nın yeni bir güvenlik mimarisine ihtiyacı yok” diyerek mevcut düzenin korunması gerektiğini savundu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de öncelikle çatışmaların nasıl sona erdirileceğinin ve Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik garantilerinin ele alınmasını istiyor.

Die Zeit’a göre savaşın yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaret bulunmuyor. Rusya’nın Ukrayna birliklerinin Donbas’ın kuzeyinden çekilmesi yönündeki talebi giderek daha gerçek dışı görünüyor. Üstelik böyle bir çekilme bile barışı garanti etmiyor. Putin, bu durumda yalnızca “ateşkes konusunda ciddi müzakereler” yapılabileceğini ima etti.

Gazete, Zelenskiy ve Ukrayna heyeti açısından Abu Dabi görüşmelerinin öncelikli amacının Trump yönetimiyle ilişkileri yeniden güçlendirmek olduğunu belirtti. Ukrayna’nın ABD’nin Avrupalı müttefiklerine sattığı silah ve mühimmata, Amerikan istihbaratına ve Starshield uydu sistemine bağımlılığının sürdüğü vurgulandı.

Financial Times (İngiltere): Güvenlik garantileri gündemde

İngiliz Financial Times gazetesi, Trump’ın geçen hafta Rusya ile görüşmelerin “büyük, güzel bir anlaşmaya” dönüşmesini umduğunu hatırlattı.

Gazeteye konuşan Amerikalı bir yetkiliye göre Trump yönetimi, Washington ve NATO’nun Ukrayna’ya ittifakın kolektif savunmayı düzenleyen 5. maddesine benzer güvenlik garantileri vermesine Moskova’nın itiraz edip etmeyeceğini sordu.

Yetkili, ABD’nin sağlayacağı garantilerin niteliğine ilişkin nihai kararın Trump’a bağlı olacağını belirtti. Aynı kaynağa göre Rusya, savaş sonrası güvenlik garantilerinin tartışılmasını memnuniyetle karşıladı, ancak Putin’in başka konularda taviz vermeye hazır olduğuna ilişkin herhangi bir işaret göstermedi.

Financial Times’a konuşan üst düzey Ukraynalı yetkililer, Abu Dabi görüşmelerinden beklentilerinin düşük olduğunu söyledi. Bu değerlendirmeler, Zelenskiy’nin Moskova’nın savaşı sürdürmekte kararlı olduğuna ilişkin son açıklamalarıyla örtüşüyor.

Avrupalı diplomatlar ise hem Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesi hem de Avrupa güvenliğine ilişkin geniş kapsamlı kararların kendileri olmadan alınmaması için diplomatik temasların korunması gerektiğini kabul etti.

Diplomatlar, Soğuk Savaş döneminde çatışmaları önlemeye yönelik kullanılan mekanizmaların yeniden canlandırılmasını görüşmeye açık olduklarını da belirtti. Bunlar arasında askerî tesislerin karşılıklı gözlemlenmesine imkân veren Açık Semalar Anlaşması ve belirli füze türlerinin konuşlandırılmasını sınırlandıran düzenlemeler bulunuyor.