Abu Dabi'de müzakereler başlıyor: Kim neyin peşinde?
Aylar süren diplomatik çabaların ardından, ABD'nin arabuluculuğunda Rusya-Ukrayna müzakereleri 10 Kasım salı günü Abu Dabi'de başlıyor. Rus siyasi analist Georgi Bovt’a göre, Rusya-ABD-Ukrayna üçlü görüşmelerinde taraflar aynı masaya otursa da birbirinden oldukça farklı hedefler peşinde olacak.
Kiev’in önceliği cephede ateşkes sağlamakken Moskova, müzakereleri Avrupa’nın gelecekteki güvenlik mimarisini yeniden şekillendirecek daha geniş bir pazarlığa dönüştürmek istiyor. Bovt, bu ayrışmayı “Kiev için müzakerelerin konusu çatışmaların sona erdirilmesi, Moskova içinse Avrupa güvenlik mimarisi” sözleriyle özetliyor.
Rusya’nın, Ukrayna ordusunun Donbas’ın hâlen kontrol ettiği bölgelerinden çekilmesini talep ettiğini belirten analist, Moskova’nın önce savaşın sona ermesine ilişkin genel parametrelerin ve Rusya’ya yönelik Batı güvenlik garantilerinin belirlenmesini, ateşkesin ise bundan sonra gelmesini istediğine dikkat çekiyor. Ukrayna ve Avrupalılar ise bunun tam tersini savunuyor: Önce ateşkes, ardından siyasi ve güvenlik düzenlemeleri.
Bovt’a göre Moskova’nın güvenlik garantilerinden ne anladığı aslında yeni değil. Rusya Dışişleri Bakanlığı’nın Aralık 2021’de ABD ve NATO’ya sunduğu taslaklarda, NATO’nun genişlemesinden vazgeçilmesi ve ittifakın askerî altyapısının 1997 öncesindeki konumuna çekilmesi istenmişti. Rus heyetine yeniden Vladimir Medinski’nin başkanlık etmesi, askerî ve diplomatik uzmanların yanı sıra Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov’un da heyette yer alması, Moskova’nın yalnızca cephe hattındaki düzenlemeleri değil, stratejik güvenlik konularını da gündeme taşımak istediğine işaret ediyor. Kiev ise mevcut cephe hattı üzerinden ateşkes yapılmasını, toprak tavizi verilmemesini ve enerji altyapısı ile deniz hedeflerine yönelik saldırıların durdurulmasını öneriyor. Bovt, Ukrayna’nın yaklaşımını Moskova’nınkiyle karşılaştırırken iki tarafın “müzakerelerin ne hakkında yapılacağı konusunda bile anlaşamadığını” vurguluyor.
Analizin en dikkat çekici boyutlarından biri, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’in gündeme getirdiği yeni Avrupa güvenlik düzeni önerisi. Bovt’un aktardığına göre bu plan, güvenlik konusunda sürekli istişare mekanizmaları, kriz dönemlerinde iş birliği, askerî şeffaflık, gerilimi azaltacak karşılıklı önlemler ve Avrupa’da uzun vadeli istikrar anlaşmalarını içeriyor. Kushner, hiçbir ülkeye başka devletlerin ittifak tercihleri üzerinde veto hakkı tanınmayacağını ve NATO’nun kolektif savunmanın temel unsuru olmaya devam edeceğini belirtiyor.
Ancak Moskova Avrupa ülkelerinin doğrudan müzakere masasında yer almasına sıcak bakmıyor. Avrupa başkentleri ise ateşkes sağlanmadan yeni güvenlik mimarisinin tartışılmasını kabul etmiyor. Bovt’a göre Avrupa’nın elindeki en önemli koz, Ukrayna’ya sağladığı mali destek ve kendi güvenliğiyle ilgili kararlarda sahip olduğu veto gücü. Bu nedenle analist, Avrupa’nın katılımı olmadan varılacak bir anlaşmanın uygulanabilirliğinin son derece sınırlı kalacağını belirterek, “Avrupa olmadan bu konuda varılacak her şey, en iyi ihtimalle bir taslak olarak kalacak” değerlendirmesini yapıyor.
Bovt, görüşmeler öncesinde Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı saldırıları artırmasını da müzakere pozisyonlarını güçlendirme çabası olarak yorumluyor. Rusya’nın Ukrayna’nın enerji ve askerî altyapısına yönelik saldırıları ile Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerini hedef alması, tarafların Abu Dabi’ye güç göstererek gitmek istediğini ortaya koyuyor. Bu nedenle analist, toplantıdan kapsamlı bir ateşkes çıkmasını beklemiyor. Buna karşılık esir takası, çocukların geri dönüşü veya belirli insani konularda ilerleme sağlanabileceğini düşünüyor. Enerji ve deniz alanlarında ateşkes ihtimalini ise daha düşük görüyor.
Bovt’a göre asıl olası sonuç, güvenlik garantileri ve Avrupa’nın gelecekteki güvenlik düzeni üzerine ayrı çalışma gruplarının oluşturulması. Böyle bir adım, savaşın sona erdirilmesine yönelik somut bir uzlaşma sağlamasa bile müzakerelerin kapsamını genişletecek ve Moskova’nın gündeme taşımak istediği Avrupa güvenliği başlığını resmî bir sürece dönüştürecek.
9.11.2026
Реклама