Dünyada gıda fiyatları düşerken Rusya'da neden ucuzlamıyor?
Dünya genelinde gıda fiyatları son aylarda gerilerken Rusya’daki yeni yıl alışverişi yine bütçeleri zorladı. Şekerleme, kahve, kakao gibi tamamen ithalata bağımlı ürünlerde ucuzlama görülmedi. Birleşmiş Milletlerin Gıda ve Tarım Örgütü FAO Rusya Ofisi Direktörü Oleg Kobakov’a göre bunun nedeni küresel fiyatlardan ziyade iç dinamikler:
Döviz kuru, lojistik maliyetleri ve perakende zincirlerinin uyguladığı ticari marj, küresel eğilimleri bastırıyor. Gıda piyasasında küresel arz artarken tüketicinin raflarda anlamlı bir düşüş görmemesinin temel sebebi bu iç maliyet yapısı.
FAO’nun son verileri, küresel gıda fiyat endeksinin kasım ayında yüzde 1,2 gerilediğini, dünya genelinde temel ürünlerde düşüş eğiliminin devam ettiğini gösteriyor. Ancak Kobakov’a göre bu iyileşme kırılgan. Gübre ve enerji fiyatlarının yüksekliği, iklim kaynaklı sorunlar ve lojistik zincirlerindeki aksamalar, birçok ülke için maliyet baskısını sürdürüyor. Ayrıca dünya genelinde 2024’te 295 milyon insanın akut gıda güvensizliği ile karşı karşıya kalması, küresel krizin devam ettiğini ortaya koyuyor. Bu nedenle küresel fiyatlardaki iyileşme, her ülkeye aynı hızla ve aynı ölçüde yansımıyor.
Rusya’nın gıda piyasasında ikili bir rol üstlendiğini vurgulayan Kobakov, ülkenin hem büyük bir ihracatçı hem de bazı kategorilerde tamamen ithalatçı olduğunu hatırlatıyor. Kakaonun yüzde 70’inin yalnızca iki Afrika ülkesinden geldiği, kahvenin Brezilya ve Vietnam gibi uzak üreticilere bağlı olduğu bir ortamda küresel tedarik zincirindeki küçük bir aksama dahi fiyatlara hızla yansıyor. Buna karşılık Rusya’nın güçlü olduğu hububat gibi ürünlerde iç fiyatların gerilemesi ihracat gelirini baskıladığı için üreticiler, devlet desteği ve vergi düzenlemelerinin etkisine göre pozisyon alıyor. Bu nedenle küresel düşüş, raflarda hızlı ve otomatik bir ucuzlama yaratmıyor.
Uzmanlara göre iç talebi desteklemek için zaman zaman gündeme gelen gıda kartları, dünyada sosyal açıdan kırılgan kesimleri hedefleyen etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor. Ancak Kobakov, böyle bir sistemin başarısının ayrıntılı tasarıma, şeffaflığa ve güçlü kamu yönetimine bağlı olduğunu belirtiyor.
Küresel ölçekte ise FAO, 2026’da 54 ülkede 100 milyon kişiye acil destek sağlamak için 2,5 milyar dolarlık yardım çağrısı yaptı. Buna rağmen Kobakov, yoksulluğun ve açlığın ancak sürdürülebilir gıda sistemlerine yönelik kapsamlı ve eşgüdümlü politikalarla azaltılabileceğini vurgulayarak “En genç kuşakların açlıktan arınmış bir dünyada yaşama şansı hâlâ var. Bizim görevimiz o şansı gerçeğe dönüştürmek” değerlendirmesinde bulunuyor.
8.1.2026
Реклама