Türkiye-Rusya haber sitesi
Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam
YAZARLAR

ısmail Boy ile ufuk turu

 

“En sıkı kontrol altındaki ülkeler bile değişim karşısında duramaz” diyerek SSCB’yi ornek gösteriyordu.

Darwin’in meşhur sözüdür:  “Günümüzde hayatta kalanlar ne nesillerinin en akıllısı, ne de nesillerinin en kuvvetlisidir, günümüzde ayakta kalanlar sadece ve sadece değişime ayak uydurabilenlerdir” demişti. Gercekten de SSCB değişime ayak uyduramadigi icin yıkıldı,
21.nci yüzyıla girerken SSCB nin önderlik ettiği merkezi planlı ekonomi  yani  her türlü mal ve hizmet üretiminin sahibinin devlet olduğu  ve  görevlendirilen  bir planlama  komitesi  ile  insanların pazarda hangi mal ve hizmeti satın alabileceğine sadece devletin karar verebildiği  ekonomik sistem çökmüş, onun yerine  Amerika’nın önderliğinde  yürütülen,  mülkiyet hakkının özel sektörde olduğu,  tüketicilerin  istemediği  hiçbir  ürünün  pazarda  yer  alamadığı  yani tüketicilerin  yönlendirdiği  bir ekonomik  sistem  olan  serbest  pazar  ekonomisi ağırlık  kazandı.

Rusya  1991 de Yeltsin’in aldıgı bir kararla artık serbest pazar ekonomisi ile yola devam edeceklerinin sinyallerini verdi.

Devletcilikten, (merkezi planlı ekonomiden)  serbest  pazar  ekonomisine  geçişin  ilk  adımlari özellestirme  ile  olur,  Rusya  da  öyle  yaptı  ve devletin  varlıkları özelleştirme  adı  altında  belli gruplara  geçti,  oligarklar  adını  verdiğimiz  bu  gruplar  bilinen  zenginlik  olçüulerinin çok  üstünde  mal  varlıklarına  sahip  oldular  ancak yatırımlar Rusya içinde  kaldı.

Dünyanın  diğer  gelişmiş  ülkelerinde  ise  belirli  ölçeklere  ulaşan şirketler  artık kendi topraklarında kalmanın kendilerine yetmeyeceğini anlamış.  Başka ülkelere yatırımlarını kaydırmaya baslamışlardı. Çok uluslu şirketler artık dünyada  “sermayenin  milliyeti”  olmadiği  tezini savundular,  sermayenin milliyetçilikle bağdaştılırması ülkeler arasındaki  en küçük bir politik  sorunda  şirketler ciddi yaralar açabilir,  globalizm denilen  mal ve  sermayenin ülkeler arasında rahatça hareket etmesini sağlayacak yeni  yapılari oluşturuldu  veya mevcut yapılari globalizme uyarladılar.

Işte  DTO Dünya Ticaret Orgütü (WTO),  GATT   IMF (Uluslararasi Para Fonu) gibi kuruluşlar globalizmin en önemli kaldıraçlarından bazıları oldular. Dünya Ticaret Örgütü ve GATT mal ve hizmetlerin ülkeler arasında rahatça hareket edebilmesi için ortak tarifeler  ve harmonize sistemleri uyguladılar.
 
IMF ise  hepimizin bildiği gibi ekonomik krize giren ülkelerin çözüm üretmesi için çağrılan  bir kuruluştur, 1998  ekonomik krizi sonrası  Rusya’da, daha sonraları  2001 ekonomik krizi sırasında  da Türkiye’de  IMF ile sıkı işbirliğine girilmiştir.

Ancak  IMF sadece ekonomik krizden cıkmak icin reçete yazan bir kuruluş değil  aynı zamanda  çok uluslu  şirketlerin  yapacakları  doğrudan yabanci sermayenin  yatırımlarının  bu ülkelere  akmasında da  oldukça etkili bir referans  noktasıdır.

Rusya-Turkiye  gibi  gelismekte olan ülkeler  gerek sermaye yetersizligi, gerek teknik bilgi 
birikimi yetersizligi nedeniyle  yabancı yatırıma her zaman ihtiyaç duyarlar, dünyadaki yabanci yatırımların % 80 i bu çok uluslu şirketler tarafindan yapılmaktadır. Etrafimiza baktığımızda bu şirketlerin örneklerini rahatlıkla görebiliyoruz. Coca Cola-Nestle-Starbucks-Zara- Shell-Exxon-General Motors-Toyota-Daimler Chrysler-Phillips-General electric-IBM-HP-Canon-Sony-Carrefour-Metro ve daha yüzlercesi  çok uluslu şirketlerin orneklerindendir.

Peki Rusya  cok uluslu sirketlerin yatirim yapmasi  icin uygun ulke midir?

Gelismis ulkelerden gelismekte olan ulkelere yaklasik 1.4  trilyon dolar direkt yabanci  yatirim yapilmis, (2005 yili)  bu buyuklukteki bir pastadan Rusya’nin gecen yil aldigi  pay 45  milyar dolardir (Turkiye 18 milyar dolar). Simdiye kadar Rusya’ya  gelen toplam yabanci sermayenin 120 milyar dolar oldugu soyleniyor (Dr. Emin Akcaoglu, Koc Un.).
Oysa  Rusya dogal zenginlikleri ve enerji stogu ile yatirimcilar icin cok  cazip gozukuyor.
Ancak Yatirim icin dogal  kaynaklar tek basina  yeterli kriterler degildir. Basit bir yatirimci  bile parasini yatiracagi ulkede yatirimini  en kisa surede minimum risk ile  geri almaya bakar,
cok uluslu sirketler yatirim yapacaklari  ulkelerde  su gibi konuları risk oalrak görürler:

-Politik istikrarsizlik, teror hareketleri
-Yeterli sayida yuksek kalifiye  isgucu bulamama
-Uretimlerine yasal koruma olmayisi
-Finansman hareketlerinin ozgurlugunun kisitlanmasi
-Serbest  girisimciliginin onunun kesilmesi,
-Kayitli ekonomi.

Gunumuz  isletmecilik  startejilerinde   win-win (kazan-kazan) teorisi  esastir,  cok uluslu sirketlerin  dunya pazarinda rakip sirketlerden daha cok pay almaya, gelismekte olan ulkelerin de insanlarina daha iyi  is imkanlarina,  buyumeye,  milli geliri artirmaya ve refaha ihtiyaci vardir..

Her ne kadar Rusya  merkezi planli ekonomiden hizla  uzaklasmaya calisiyor olsa  da   katetmesi gereken daha cok  yolu  var.  Rusya’nin tekrar eski sisteme  geriye donmesi artik soz konusu degil.  

Ancak Putin ile son zamanlarda  baslatilan  “yeniden  kamulastirma”  ve  bu oligarklara karsi verilen mucadelede izlenilen anti demokratik yollar çok uluslu şirketlerin gözünü  korkutmaktadır. Demokratik ülkelerde şeffaflık sadece hukukta değil ekonomilerde aranıyor...
Rusya cok uluslu şirketlerin yatirim kriterlerine uygun hale geldiginde bu ulkeye akacak milyarlarca dolar yatirima  bir de  enerji fiyatlarindaki  son 3- 4 yillik  artis trendi devam ederse, (kisa donemde petrol yerine  alternatif  bir enerji kaynagi bulunmasi zor  gibi gorunuyor).  Rusya  paralarini koyacak yer bulamayacaktir,  bu da Avrupa’da cok guclu bir Rusya demek olacaktir.  20.ci yüzyilda butun dünyada askeri guc olarak bilinen Rusya,  21’nci yuzyilda  Avrupa’nin en guclu ekonomisine sahip ulke  olarak yerini  alabilir.


Not: Bu yazi yazildiginda Rusya-Gurcistan savasi henuz baslamamisti...

12.8.2008

Paylaş
İLGİLİ HABERLER
Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam Türkrus reklam
ANKET
2020 sonunda dolar kurunun kaç ruble olacağını tahmin ediyorsunuz?



©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved
Türkiye-Rusya haber sitesi Türkiye-Rusya haber sitesi