İlk bakışta anlaşılması zor görünen bu cümle, Rusya ile ABD arasında Gürcistan yüzünden patlak veren çatışmaya gelmeden, güven köprüsünün nasıl atıldığının ve yeni bir silahlanma yarışına nasıl davetiye çıkarıldığının en açık örneği... Dün Varşova’da ABD ile Polonya arasında füze savunma sistemine ilişkin anlaşma imzalandı. Rusya’nın, “Buna cevabımız sadece diplomatik olamayacak” açıklamasına ABD Dışişleri Bakanı Rice’dan yine sert cevap geldi: “Ruslar güvenilirliklerini kaybediyor, yorumlar saçmalık sınırında”. Şimdi Moskova’nın Belarus’a füze yerleştirerek cevap vermesi ve yeni bir silahlanma yarışının başlaması sürpriz olmayacak.

Dün tarihi bir gün yaşandı. ABD'nin Doğu Avrupa'ya yeni füze sistemi projesi, Gürcistan'daki gelişmelerin de hızlandırımasıyla imzalandı. Polonya Başbakanı Donald Tusk sevincini şu cümlelerle ilan etti: "Ülkemiz ve ABD’nin daha güvenli olacağı anlamına gelecek asıl hedeflerimize ulaştık". ABD Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice da imza töreninden önce yaptığı açıklamada, sistemin bir tehdit olarak görülmemesi gerektiğini savundu. Bunun savunma amaçlı bir sistem olduğunu belirten Rice, Rusya'nın kaygılarını kast ederek, "hiç kimsenin hedef alınmayacağını, anlaşmanın, 21. yüzyılın yeni tehditlerine, İran ya da Kuzey Kore gibi ülkelerden gelecek uzun menzilli füze tehditlerine karşı planlandığını" söyledi.

ABD ve Polonya, Rusya’nın batı sınırından 180 kilometre uzaklıktaki bölgeye 10 Amerikan füze savunma sisteminin yerleştirilmesini öngören anlaşmayı resmen imzalamadan 6 gün önce kabul etmişti. Rusya, bu anlaşmanın, güvenliği için tehdit oluşturduğunu savunmuş, Varşova ile Washington’u, Kafkasya’daki çatışmadan sonra anlaşmayı hızla imzalamak üzere hazırlık yapmakla suçlamıştı. Anlaşma, Polonya meclisinde onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek.

Anlaşma kapsamında ABD, Rusya’nın batı sınırından 180 kilometre uzaklıktaki Polonya topraklarına 10 adet "yolkesen" (interceptor) füze yerleştirecek. Komşu Çek Cumhuriyeti’ne kurulan dev radar istasyonuyla birlikte oluşturulacak yeni füze kalkanı, "haydut" ülkelerden gelecek balistik füzeleri önceden tespit edip havada vuracak.

Hürriyet’in haberine göre, Polonya, Irak savaşından bu yana ABD’nin Avrupa Birliği içindeki en ateşli destekçilerinden olsa da, Washington’ın Varşova hükümetini füze savunma sistemi konusunda ikna etmesi kolay olmadı. ABD füzelerine onay verilmesinin ülkeyi ezeli düşman Rusya ile bir kez daha karşı karşıya getireceğini bilen Leh liderler, aylar süren pazarlıkta, Beyaz Saray’dan birçok talepte bulundular. ABD, imzalanan anlaşmaya göre, silah satışı ve hibeler yoluyla Polonya ordusunu modernize edecek. Modernizasyonun en önemli kalemi, Varşova’nın en büyük korkusu olan kısa menzilli füze saldırılarına karşı Polonya ordusuna bir adet Patriot füze bataryası verilmesi olacak.

Gürcistan’daki askeri harekatın NATO destekli ABD-Polonya anlaşmasını hızlandırdığını düşünen Rusya, anlaşmanın onaylanmasına sert tepki gösterdi. Tarafların geçen hafta prensipte anlaşması üzerine "Füze savunma sistemi kurulursa, Polonya öncelikli hedefimiz olur" açıklamasını yapan Moskova, geçmişte Avrupa’nın merkezindeki en büyük Sovyet uydusu olan Varşova’ya karşı misillemeye hazırlanıyor. Rusya Devlet Başkanı Dimitriy Medvedev ve Beyaz Rusya Devlet Başkanı Aleksandır Lukaşenko, kendi ortak füze kalkanı sistemlerini kurmak konusunda anlaşmaya vardı.

Colorado Spring’deki komuta merkezinden yönetilen sistem dahilinde, karmaşık bir uydu algılayıcı şebekesi, birçok yer ve deniz radarı ile uzun menzilli füze rampaları var. 3.5 milyar dolara malolacak Avrupa tesislerinin yapımına 2009’da başlarsa, sistem 2011-2013 yılları arasında devreye girecek.

RUSYA CEVAP VERMEYE HAZIRLANIYOR

Rusya, ABD'nin Polonya topraklarına yerleştireceği füze kalkanı sistemine karşı sadece diplomatik kanallardan cevap vermekle yetinmeyeceğini bildirdi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu proje Amerikan askerî sistemlerinin çok tehlikeli unsurlarından biri olarak nitelendirildi. Açıklamada, füze kalkanının 'hayali İran tehlikesi'ne karşı hiçbir koruma sağlamayacağı da vurgulandı. Rusya daha önce böyle bir gelişmenin Polonya'yı açık hedef haline getireceği uyarısında bulunmuştu.

Condoleezza Rice ise, Polonya'nın ABD ile füze savunma anlaşması imzalayarak saldırılara açık hale geldiği şeklindeki Rusya'nın yorumunu reddederek, "Ruslar güvenilirliklerini kaybediyor" dedi. Gazetecilere yaptığı açıklamada, bu tür yorumların "saçmalığın sınırlarında dolaştığını" söyleyen Rice, ABD'nin Polonya ile bu ülkenin güvenliğini sanki kendisinin güvenliğiymiş gibi koruyan "sağlam bir anlaşma" yaptığını savundu.  Rusların bu tür yorumlarının "akıllıca olmayacağını" belirten Rice, "Rusların güvenilirliklerini kaybetmekte olduklarını" ve "Rusya'nın Gürcistan'daki hareketlerinin bedelini ödeyeceğini" söyledi, ancak bu son sözlerine açıklama getirmedi.

21.8.2008