Rusya'nın ikinci büyük petrol şirketi  Lukoil'in Türkiye'de Akpet'i alması, "enerjide Rusya ile Türkiye arasında yeni adımlar mı gelecek?" sorularını gündeme taşıdı. Bu satın almanın, önceki hafta Rusya başbakan 1.nci Yardımcısı ve Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Zubkov'un medyaya yansımayan ziyaretinden hemen sonra gerçekleşmesi de Ankara-Moskova hattının ısındığı yorumunu güçlendiriyor. Şimdi de enerji konusunu yakından izleyen Habertürk yazarı Güntay Şimşek bir başka konuya dikkat çekti: Lukoil, Çalık Gurubu’nun Samsun – Ceyhan Petrol Boru Hattı’na ortak dahi olabilir. İşte yazının tamamı:

Lukoil çok geç kaldı...

Lukoil’in Türkiye için hazırlanan internet sayfasında şu ifadeler dikkat çekiyor; “Sayıları yaklaşık 150.000 olan çalışanlarımızın adına, size LUKOIL dünyasına hoş geldiniz diyoruz. Lukoil’in satış ağı 2004'ün sonunda Rusya, Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan, Belarus, Moldova, Ukrayna, Bulgaristan, Macaristan, Kıbrıs, Letonya, Litvanya, Polonya, Sırbistan, Romanya, Çek Cumhuriyeti, Estonya ve ABD dahil olmak üzere 17 ülkeyi kapsıyor.”
 Bu sözler, Rusya’nın petrol devi Lukoil’in Akpet’i alması sebebiyle internette sayfasına hoş bulduk kabilinden koyulmuş. Ancak Lukoil’in, Türkiye’ye girme arzusunu gerçekleştirmede biraz gecikti. Çünkü, Türkiye makamları Lukoil’in yurtiçinde dağıtım ağı kurmasına çeşitli sebeplerle ‘hayır’ dedi. Arka planda yürütülen enerji pazarlıkları buna engel olmuştu. Fakat, daha önce Fransız Total’a gösterilen yakınlık Lukoil’e gösterilmiş olsaydı, Türkiye’nin hayrına olabilirdi. 

 Mavi Akım Doğal Gaz Boru Hattı sebebiyle ANAP Hükümeti yolsuzluk eleştirilerine maruz kaldığı bir dönemde Lukoil de Türkiye’ye adım atma telaşındaydı. ANAP cephesi ikinci bir tartışma içine girmek istemediğinden 90’lı yılların sonlarına doğru Lukoil’in Türkiye’ye girmesinin önünü açmadı. Konuyu daha yakından anlayabilmek için 11 Mayıs 2005 tarihli Sabah’taki yazıma göz atalım;

Lukoil'le kaçan Baku-Ceyhan ilişkisi

“İki gün önce Sabah'ta, Rus petrol devi Lukoil yöneticilerinin Tüpraş'ı istemediklerini, ancak akaryakıt dağıtım pazarına girmek istedikleri yönünde bir haber yer aldı. Haber aslında Türkiye adına üzücü bir gelişmeyi işaret ediyordu. Fakat gözden kaçmışa benziyor.

Rus petrol devi Lukoil, bundan yıllarca öncede Türkiye'de iç piyasaya girmek istiyordu. Arkasına Rusya yetkililerinin desteğini alarak, bu isteğini Türkiye'nin en yetkili makamlarına ileten Lukoil'e maalesef ANAP döneminde, ANAP'lı Enerji Bakanı 'hayır' dedi.

Halbuki, Rusya Lukoil izin verilmesin karşılığında, Baku-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Projesi'ne (BTC) desteklemeyi taahhüt ediyordu. O dönem, gündeme gelen Mavi Akım Doğal Gaz Boru Hattı'ndaki spekülasyonlar sebebiyle ANAP'lılar böylesine önemli bir adıma 'hayır' cevabını uygun gördüler. Aynı ANAP'lılar Mavi Akım'ın yapılması karşılığında da Rusya'dan, Türkiye adına bir şeyler talep etmemişlerdi. En azından BTC'nin desteklenmesini isteyebilirlerdi. Anlaşılan akıllarına gelmemiş. 

 Neden hayır diyorlar ki...
İç piyasada BP, TOTAL, Shell gibi yabacı ana dağıtıcılara hiçbir sorun çıkarmayan yetkililerimizin, stratejik ilişkilerin doğup, gelişmesine katkı sağlayacak Lukoil'e 'hayır' cevabı vermelerine halen daha bir anlam vermiş değilim. Rusya ile komşuluk ilişkileri, Boğazlar, en önemli ticari partnerimiz gibi klasik söylemler bir yana liberalleşen petrol piyasası için Lukoil, üretim ve rezervleriyle ciddi bir hareket ve rekabet getirebilirdi.
En azından bundan sonraki Rusya- Türkiye ilişkilerinde, ülke menfaatlerinde geleceğe projeksiyonlar tutularak bakılmasında fayda var. Bu sebeple Lukoil'in iç piyasaya girmesinde hangi argümanlar kullanılır, bilemiyorum. Ancak iç piyasaya girmesi kesinlikle desteklenmeli. Bu aşamada veya sonradan, Rusya'nın BTC'ye katılımı konusunda olumlu gelişmeler olacağını düşünüyorum.”
 
  Yıllar sonra Lukoil önemli bir dağıtım ağını satın alıp Türkiye pazarına girdiğine göre, Rusya ile sürdürülen enerji pazarlıkları iyi gidiyor demektir. Lukoil, Çalık Gurubu’nun Samsun – Ceyhan Petrol Boru Hattı’na ortak dahi olabilir. Zaman gösterecek…

2.8.2008