"Putin’den farklı olarak Rusya’nın yeni başkanı yumuşak bir ton tercih etmekte, ancak dış siyasetteki katı konumunu korumakta". İngiltere’deki "Global Insight" adlı araştırma merkezinde Rusya ve Orta Asya siyasi analisti olarak görev yapan Natalya Leşçenko'nun Nezavisimaya gazetesinde yayınlanan makalesinde bu tesbit yapılıyor. Rus dış politikasının Medvedev tarafından açıklanan yeni doktrini neler getiriyor? Satır aralarında neler var? İşte bu makale, bu sorulara cevap veriyor:

Dmitriy Medvedev’in Beyaz Kitabı

22,7,2008

Natalya Leşçenko – İngiltere’deki "Global Insight" adlı araştırma merkezinde Rusya ve Orta Asya siyasi analist

Rus dış politikasının yeni doktrini, kilit küresel konumlar almaya niyetli olan Moskova’nın, azimli planlarını doğrulamaktadır. Devlet Başkanı Medvedev tarafından imzalanan, Büyük Britanya’nın beyaz kitaplarına benzeyen belgede, küresel süreçler oluşumunda Batı'nın tekel konumunu kaybettiği, bu durumda Rusya’nın ekonomide ne şekilde lokomotif olabileceğine işaret edilmektedir. Dış politika doktrininde, ayrıca, Avrupa’nın güvenliği için yeni rejimin devreye girmesi, BM'deki reformlara ve onun düzenleyici rolünün kuvvetlendirilmesi belirtilmektedir. Bununla beraber, dünya arenasındaki yeni başarıların perspektif temelinde ülkenin ekonomik büyüme potansiyeli, enerji kaynakları ve silah ihracatı yatmaktadır. İşte özellikle bu kilit konumlardan yola çıkarak, Moskova kendi stratejik ortaklarını önden seçmeye niyetlenmektedir.

Dmitri Medvedyev, selefi Vladimir Putin’e benzer bir şekilde,  yeni dış politika doktrinini devletin başı mevkiindeki faaliyetlerinin en başında ilan etti. Ama Rusya’nın yeni istikameti, uluslararası hukuka Medvedev’in kişisel yaklaşımlarını yansıtan, bazı farklılıklara sahip. Moskova’nın dünya arenasındaki siyasi ağırlığının artmasına, Rusya’nın ekonomik işbirliği alanında en çok çıkarının olduğu devletlerle ve organizasyonlarla ilişkilerinin iyileştirilmesi temel teşkil edecektir.

24 sayfalık belgenin bir başka özelliği de, yeni doktrinin betimlenmesinde, eleştirel ayarlı batı medya organlarının patırtı çıkarmasına sebep olabilecek,  her hangi bir tehditkâr ruh halinin bulunmamasıdır. Bununla beraber, batı gözlemcilerinin dikkatli ilgisi belgede sunulan iki konu üzerine kenetlenmiş durumda – güvenlik politikası, bir de ekonomik önceliklerin seçimi. Burada, Rusya’nın en ciddi inisiyatiflerinin küresel güvenliğin temini ile ilgili olduğunu belirtmek gerekir.

Esas olarak söz konusu olan, AGİK ‘in kendi işlevlerini aslında yerine getirmemesi. Bu sebeple, Moskova, dünya güvenliği için yeni bir anlaşmanın geliştirilmesini önermektedir. Bu anlaşma, Avrupa’daki klasik silahlara dair eski sorunu, ayrıca da anti radar sistemlerin Rus sınırlarına yakın bölgelere kurulmasının durdurulması konusunu içermektedir. ABD müteaddit kereler ilan etmiştir ki, roketler Rusya’ya yönelik olmayacaktır, fakat Moskova radar ve roketlerin kendi sınırlarının yanı sıra yerleştirilmesi olgusunun kendisine karşı çıkmaktadır. Başkan Medvedyev’in düşüncesine göre ülkenin güvenliği Washington’un sözüne dayandırılmamalıdır.

Bunun yanında temel vurgu, BM’nin dünya barışını düzenleyen esas organ olarak reforme edilmesinin gerekliliği konusuna yapılmaktadır. Böyle bir önlem, Moskova’ya göre, anlaşmazlıkların çözümünde, askeri kontenjan sevkiyatına yönelik manda vermekte ayrıcalıklı hakka sahip olan organizasyonların konumuna ciddi bir şekilde güç kazandıracaktır. Bu husustaki ihlallere örnek olarak, Kosova’nın Avrupa birliği ülkeleri tarafından tanınması, ABD’nin Irak’taki askeri seferberliği örnek olarak gösterilmektedir. Gerçekte söz konusu edilen, eylemlerinin doğrudan uluslararası hukuka dayalı olan ve Batı tarafından her tür “paternalist” (korumacı) eylemi aşan, yeni çok taraflı organizasyonların kurulmasıdır. Bu planın gerçekleştirilmesi, Rusya’nın devasa çabalarını gerektirecek ve yabancı desteği olmadan mümkün olmayacaktır. Bunun dışında, böyle azimli bir ödevin çözümü, dünya topluluğundaki ülkelerin mutabık kalması şartıyla ve diğer ülkeler tarafından alınan yükümlülüklerin yerine getirileceğine dair teminat verilmesiyle mümkün olacaktır.

Doktrinin diğer bir konusu, ekonomi ile ilgili olanı da, bir önceki belgede yazılandan farklılık göstermektedir. Özellikle, öncelikli yabancı ortakların seçiminde farklılık var, çünkü yeni açılım Rusya’nın dünya arenasındaki ekonomik çıkarlarının ilerletilmesini benimsemiştir. İktidardakiler, yurtdışına ihracatı arttırmak için ulusal işletmelere destek temin edileceğini söylemektedir. Bu bağlamda en çok ekonomik potansiyele sahip ülkeler, temel ortaklar olarak adlandırılmaktadır. Avrupa’dakiler arasında: Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Finlandiya, Yunanistan, Hollanda ve Norveç, enerji kaynaklarının temel tüketicileri olarak adlandırılmaktadır. Bunun yanında Büyük Britanya ise sadece işbirliğinin iyileştirilmesi bağlamında belirtilmektedir.

Doktrindeki yumuşak tona rağmen, Rusya’nın dünya arenasındaki tutumu, eleştiri sebebi olabilir. Rusya büyükelçileri ve dışişleri personeli ile kısa bir süre önce yapılan görüşmede, devlet başkanı Medvedev Moskova’nın çıkarlarına herhangi bir zarar verilmesi halinde ve aynen ülke ile ilgili her tür eleştiriye, “girişken” bir şekilde reaksiyon gösterilmesini istemiştir. Bir yandan, bu tür aktif öz savunma yöntemleri, Rusya’ya kendi çıkarlarını savunma kabiliyetinden ötürü saygı duyulmasına sevk edeceğine dair devlet başkanının algılamasını göstermektedir. Ama aynı zamanda, bu tür eylemler düşmanca bir reaksiyona ve diğer ülkelerden ve uluslararası organizasyonlardan devlete karşı kaygılı bir yaklaşımın doğmasına da sebebiyet verebilir. Yeni doktrinde beyan edilen amaçlara ulaşılması, Moskova’nın yabancı ortaklarının sempatisini elde etmesi koşuluyla mümkün olacaktır.  Aksi takdirde, önceden de olduğu gibi, siyasi yönelim sempatiden öte, kaygıyı çağrıştıracaktır.   Böyle bir yaklaşım bazı durumlarda yararlı olabilmektedir, ancak stratejik bağlamda istenilen sonuca ulaşılması ihtimalden uzaktır.                               

Çeviren: Özran Yılmaz,

Çeviri sponsoru: Dynamic Logistics