“Rusya ile Türkiye arasında son birkaç yıldır soğumaya yüz tutan enerji alanındaki işbirliğinde yeni ve aktif bir sayfa açılıyor.” Gazprom’un yeni patronu olan, Putin’in 1’inci yardımcısı Viktor Zubkov’un dün Ankara’ya yaptığı sürpriz ziyaret bu yorumu güçlendirdi. Rutin ziyaret takviminde bulunmayan bu önemli ziyarette Zubkov, Başbakan Erdoğan tarafından kabul edildi. Rus basınına hiç yansımayan bu ziyaret ne anlama geliyor? Tam da ziyaretin olduğu gün Reuters ajansı Türk-Rus enerji işbirliği konusunda hangi haber-analizi yayınladı?

ANKA haber ajansı dün Ankara’dan özetle şu haberi geçti:

Rusya Federasyonu Başkanı Birinci Yardımcısı Victor Zubkov, Ankara'ya sürpriz bir ziyaret gerçekleştirdi. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın davet ettiği öğrenilen Zubkov ve beraberindeki Rus heyeti sabah saatlerinde Ankara Esenboğa Havalimanı'na indi.Öğlen saatlerinde Başbakan Erdoğan ile yaklaşık 1,5 saat görüşen Zubkov, daha sonra Ankara'dan ayrıldı. Zubkov'un Ankara ziyareti hakkında bir açıklama yapılmadı. Zubkov ile Erdoğan arasında gerçekleşen görüşmenin Erdoğan'ın resmi programında yer almaması da dikkat çekti. Rus heyeti ise Esenboğa Havalimanı'nda ayrılırken Zubkov'un sürpriz ziyareti ile ilgili sorulara "yorum yok" yanıtını vermekle yetindiler.

İşin ilginç yanı, bu ziyaretle ilgili bu sabah Rus haber ajanslarında ve gazetelerinde hiç haber bulunmamasıydı. Gazprom'un kendi web sitesinde de Aleksey Miller'in dün Yulya Timoşenko ile yaptığı görüşme ayrıntılı yer aldı ama Zubkov ziyaretine değinilmedi.

TürkRus.Com’un derlediği bilgilere göre, sürpriz gezinin, geçen hafta Gazprom’un Türkiye ile olan ilişkilerini yürüten Genel Müdür Yardımcısı Aleksandr Medvedev’in Ankara ziyaretinin hemen ardından yapılması önemli bir ipucu veriyor. Medvedev bu ziyaretinde Enerji Bakanı Hilmi Güler ile görüşmüş, hem 2011 yılında bitecek Rusya’dan gaz alım anlaşmalarının uzatılması, hem de bazı farklı projelerin yürütülmesi konuları ele alınmıştı. Bu ziyaret, Türkiye ile İsrail enerji bakanlarının, Gazprom’un sağlayacağı gazı Akdeniz’in altından İsrail’e kadar uzatmak için fiziblite anlaşması imzaladıkları gün gerçekleşmişti.

Edinilen bilgilere göre, Medvedev ile öngörüşmeleri yapılan bazı enerji projelerinde karşılıklı olarak adımlar atılması üzerine, bu kez bizzat Zubkov birkaç saatlik ziyaret için Ankara’ya geldi. Zubkov’un şu anki konumu son derece önemli:

Putin’den önce başbakanlık görevini yürüten 67 yaşındaki deneyimli isim, Medvedev’in başkan Putin’in de başbakan olmasından sonra önce Başbakan 1’nci Yardımcısı sıfatıyla hükümette etkili konumunu korudu. Ancak daha da önemlisi, Medvedev’in başkan olmasıyla boşalan Gazprom Yönetim Kurulu Başkanlığı görevi de Zubkov’a verildi. Böylece enerji politikalarında da en son söz sahibi isimlerden biri Zubkov oldu. Bu nedenler Zubkov’un Ankara’ya yaptığı ziyaret, “Enerji projeleri konusunda Türkiye ile Rusya son birkaç yıldır askıya alınan ve rölantide giden ilişkileri yeniden canlandırma hazırlığında, sürpriz bazı adımlar atılabilir” yorumunu güçlendirdi.

Bu arada Ankara'ya Gazprom'un CEO'su Aleksey Miller'in değil onun da üstünde olan Zubkov'un gelmesi, gündemin önemine ilişkin tahminleri güçlendirdi. Miller, aynı saatlerde Ukrayna Başbakanı Timoşenko ile Kiev'de görüşüyordu.

Şu an Rusya ile Türkiye arasında somut olarak masada olan projeler, Gazprom ile ortak bir şirket kurularak Türkiye içinde gaz dağıtımı işine girilmesi, Tuz Gölü’nün altında Rus sermayesi ile gaz depolama tesislerinin kurulması ve İsrail’e uzatılması planlanan boru hattı olaraj göze çarpıyor.

Ancak asıl etrafında büyük tartışmalar olan iki proje, Avrupa’yı Rus gazının tekelinden kurtarması için ortaya atılan Nabucco projesine Rusya’nın da katılması ve Rus gazının Karadeniz’in altından döşenecek ikinci bir boru hattıyla (şu an Rusya-Bulgaristan-Yunanistan-Sırbistan-İtalya hattı fiziblite aşamasında) Avrupa’ya gaz satışı planları.

Bu arada Reuters tarafından dün Zubkov’un ziyaretinden hemen önce yayına konulan bir haber analiz de dikkat çekiciydi. Ercan Ersoy ve Orhan Coşkun imzalı yazıda, “Türkiye ile Rusya’nın enerji işbirliğimde buzları eritmekte olduğu” başlığa çıkarıldı. Yazıda, ismi açıklanmayan bir üst düzey Türk yetkiliye dayanılarak,  Türkiye’nin Nabucco yüzünden yaşanan soğuk bir dönemin ardından Rusya ile işbirliğini arttırma arzusunda olduğu vurgulandı. Türkiye’nin gazının yüzde 68’inin Rusya’dan geldiği vurgulanan yazıda fiyat anlaşmazlıkları ve bazı sorunların ardından yeni bir aşamaya geçildiği hatırlatıldı ve aynı Türk yetkiliye atfen “İki ülke artık yeniden konuşuyor. Bazı kritik projelerde birlikte ilş yapmak için kapı şimdi açıldı” ifadesine yer verildi. İki ülkenin 2011’de bitecek gaz alım anlaşmasını yenilemek ve diğer bazı projelerde işbirliği yapmak konusunda anlaştıkları da vurgulandı.

Öte yandan, Gazeteport'ta yayınlanan habere göre, ,enerji analistleri, Gazprom'un yan kuruluşu olan Gazprom Neft'in, daha önce Çalık Enerji ve İtalyan Eni  temeli atılan Samsun-Ceyhan ham petrol boru hattına petrol temini konusuyla ilgilendiğini, burada atılacak  bir adımın bölgede önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyorlar.
 
Bir enerji yetkilisi ise, Gazprom'un Türkiye'de arama yapması talebi olduğunu vurgulayarak, "Rusya Karadeniz'de  petrol arayabilir. Bu konu ciddi olarak değerlendirilebilir" dedi.

23.7.2008