Ankara-Moskova hattında uzun süredir rölantide giden üst düzey siyasi ilişkilere, dün yeni bir ivme kazandırıldı. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov dün Ankara'da önce Dışişleri Bakanı Ali Babacan, sonrta da Cumhurbaşkanı Abdullah Gü ile buluştu. Babacan'ın şubatta Moskova'ya yaptığı ziyaretin iadesi niteliğindeki görüşmeler, kapsamlı ve verimli olarak değerlendirildi. Bakanlar dostluk ve işbirliğine vurgu yaptı, Rusya'nın artık Türkiye'nin en büyük ticari partneri haline geldiğine dikkat çekildi. Gül ile Medvedev, hafta sonu Kazakistan'ın Astana şehrinin başkent ilan edilmesi töreninde ilk kez buluşacak.

Enerji konusunun ağırlıkta olduğu görüşmede, Vasco’nun iflası sonucu mağdur kalan Rus turistler ve sebze-meyve konusu da gündemdeydi. Gül ile görüşme basına kapalı oldu ve gazetecilere sadece fotoğraf çekmeleri için izin verildi.

Babacan, Türkiye ve Rusya’nın hedefinin çok boyutlu ve yoğunlaştırılmış ortaklık olduğunu söyledi. Rusya ile Türkiye arasında yaşanan domates krizinin, iki ülke tarım bakanları arasında imzalanan anlaşma ile çözülmesinin ardından da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, "Türk domateslerini bekliyoruz" dedi.  

İHA’nın haberine göre ikili ilişkiler, uluslararası ve bölgesel konuları ele aldıklarını kaydeden Babacan, "Yaklaşımlarımızın önemli ölçüde paralellik gösterdiğini teyit ettim. Rusya ticaret ve enerji alanında büyük bir ortağımız. Geçen sene ticaret hacmimiz 28 milyar dolara ulaştı. 2008'in ilk 5 ayı ticaret rakamları baz alındığında hacim 16 milyar doları aşmış durumda. Bu ilk 5 aylık rakam Rusya'yı en büyük ticaret ortağı olarak gösteriyor" dedi.

Konuk Bakan Lavrov ise, ikili ilişkilerin çok yönlü geliştiğine dikkat çekerek, "Cumhurbaşkanlarımızın koyduğu 2008 yılında 25 milyar dolar ticaret hedefi aşılmış durumda. Ticaretin geliştirilmesi için gereken tedbirleri toplantıda ele aldık" diye konuştu. 

Kültürel faaliyetler ve öğrenci mübadelesiyle ilişkilerin daha da derinleştiğini ifade eden Lavrov, Türk hükümetine 1. Dünya Savaşı'nın ardından Çarlık rejiminin yıkılmasıyla Gelibolu'ya yerleşen ve burada ölen Ruslar için dikilen anıtın restorasyonuna verdiği destek nedeniyle teşekkür etti. "Bölgesel ve uluslararası konularda işbirliği ve istişaremiz yoğun bir şekilde devam ediyor. Kıbrıs'taki müspet gelişmeleri değerlendirdik ve sürece desteğimizi teyit ettik" diyen Lavrov, gerek Ortadoğu, gerekse İran'ın nükleer faaliyetleri konusunda kapsamlı çözüm için işbirliği yapılacağını ifade etti. 

Bir aracı turizm firmasının iflas etmesiyle Antalya'da otelden atılan ve zor durumda kalan bir grup Rus turist hatırlatılarak, "Bu gibi meseleler hemen her sene yaşanıyor. Önüne geçmek için ne gibi tedbirler alınacağı konuşuldu mu?" şeklindeki soru üzerine Lavrov, Başbakanlık ve Turizm Bakanlığı'ndan yayınlanan tavsiyelerde iyi isim yapmış ve ruhsat sahibi acentelere başvurulması gerektiğinin vatandaşlara duyurulduğunu söyledi. Lavrov, "Son olayda malumunuz Türk tur operatörünün iflası nedeniyle Rus turistler sokakta kaldı. Türk hükümetine çözüm için alınabilecek tüm tedbirleri aldıkları için teşekkür ediyorum" şeklinde konuştu. 

Bir Rus gazetecinin Türkiye aracılığıyla sürdürülen İsrail-Suriye görüşmelerinin Otadoğu barışına nasıl bir katkıda bulunacağını sorması üzerine Bakan Babacan, görüşmelerin yaklaşık 1.5 yıldır sürdüğünü belirterek, "Dün, bugün, yarın İsrail ve Suriye'den gelen heyetler İstanbul'da görüşmelerde bulunuyor. Heyetler birbirlerini görmüyorlar. Türk heyeti iki heyet arasında gidip gelerek, bu görüşmeleri sürdürüyor. Her iki tarafta da çözüm konusunda siyasi kararlılık olduktan sonra biz bu sorunun çözüleceğini düşünüyoruz. Ama işin henüz çok başındayız. Bu biraz vakit alacak. Eğer somut gelişme sağlanırsa heyetlerin bir masa etrafında olduğu direkt görüşmeler sağlanacak. Eğer olumlu neticelenirse kuşkusuz Ortadoğu ve daha geniş bir coğrafyadaki iklimi olumlu etkileyecektir" dedi. 

Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov ise, bugünkü görüşmelerde de konunun ele alındığını ve taraflar arasında köprünün Türkiye tarafından test edilmesinden memnuniyet duyduğunu kaydetti. Lavrov, "Taraflardan herhangi birinin yadsınması ve sonuç almak için gayretlerin sağlanması gerekli. Bunda Rusya'nın sabrı kapsamlı barıştan yana. Tarafların öncelikleri göz önünde bulundurulmalı. Güven tesisi en önemli konulardan biri" diyerek BM Güvenlik Konseyi tavsiyeleri, Annapolis süreci ve uluslararası borsanın da dikkate alınması gerektiğini belirtti. 

Bir gazetecinin "Abhazya'da bir Rus askeri üssünün patladığını duyduk. Bundan Gürcistan'ı sorumlu tutuyor musunuz?" sorusu üzerine Lavrov, "Abhazya'daki patlamayı duydum ama Rus üssünde olduğuna dair bilgi almadım. Biliyorsunuz son 1.5 yıldır mesnetsiz suçlamalar geliyor, fırtınalar koparılıyor ama bir şey çıkmıyor. Gerek Abhazya, gerekse Güney Osetya'da önceden varılmış mutabakat kapsamında saygı ve iyi niyet çerçevesinde çözüme varılması gerekiyor. Rusya çözümü arzu ediyor ve Başkan Vedvedev'in Saakaşvili ile görüşmesinde de bu durum dile getirildi" diye konuştu. 

Bir Rus gazetecinin ABD'nin hava savunma sistemi kurmak için 8 Temmuz'da Çek Cumhuriyeti'nde, 10 Temmuz'da Polonya'da anlaşma imzalayacağını hatırlatması ve Rusya'nın bu durumu engelleme şansı olup olmayacağını sorması üzerine Lavrov, "Bunun Avrupa'ya yerleştirilmesinde Rusya'nın tavrında bir değişiklik yok. Konunun ilgili taraflarca değerlendirilmesini arzu ediyoruz. Bu coğrafyada yeni bir yapılanma tutumumuzda bir değişlik yok" cevabını verdi. 

Moğolistan'daki seçimlerden sonra yaşanan karışıklıklar hakkında da yorum yapan Lavrov, "Seçim sonuçlarındaki tavrımız da belli. Hoşnut olmayan tarafın sokaklara çıkarak değil, anayasa çerçevesinde tepkisini göstermeli. Yasaların üstünlüğü ilkesi çerçevesinde çözüme kavuşturulmasını arzu ediyoruz" dedi. 

Toplantı sonunda Bakan Babacan, "Bu sabah saat 10.30'da tarım bakanları arasında imzalanan mutabakat zaptıyla sebze meyve krizi aşılmış oldu" şeklinde konuştu. Lavrov da Babacan'a cevap olarak, "Türk domateslerini bekliyoruz" dedi. 

ANKA’nın haberine göre de, Sergey Lavrov'un, Dışişleri Bakanlığı'nda meslektaşı Ali Babacan ile yaptığı görüşmede enerji konuları üzerinde duruldu. Babacan, Türkiye'nin enerji kaynaklarının nakliyesi konusunda "kilit" bir ülke olduğunu, üretici olan Rusya ile Türkiye'nin birbirini tamamladıklarını söyledi. Dışişleri Bakanı Ali Babacan'ın Ankara'nın Türk Boğazları'na ilişkin hassasiyetini dile getirmesi üzerine ise Lavrov'un "Montrö hükümlerine saygılıyız" dediği öğrenildi.

Nabucco projesinin de gündeme geldiği görüşmelerde Babacan'ın, Ankara'nın enerji kaynaklarının Boğazlardan geçişlerine ilişkin hassasiyetini dile getirmesi üzerine Lavrov'un "Montrö hükümlerine saygılıyız" dediği öğrenildi.

Bu arada, Babacan, Rusya'yı Türkiye'deki enerji projelerine katılmaya davet ederken Lavrov, Türk şirketlerinin Soçi Olimpiyatlarının altyapı projelerinde rol almasını istedi. 

-RUSYA TÜRKİYE'NİN EN BÜYÜK TİCARET ORTAĞI

Ali Babacan, görüşmelerin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında, ikili ilişkilerde hedeflerinin "Çok boyutlu ve yoğunlaştırılmış ortaklık" olduğunu söyledi. 
Ticaret hacminin geçen yıl 28 milyar doları aştığına dikkat çeken Babacan, bu yılın ilk beş aylık dönemindeki 16 milyar dolarlık ticaret ile Rusya'nın Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı haline geldiğini de vurguladı. 

Sergey Lavrov da, ticari ilişkilerin iki cumhurbaşkanının koyduğu hedefi aştığını belirtti ve Türk işadamlarının Rusya'da, Rus işadamlarının Türkiye'de rahat hissetmesi için önlemler görüştüklerini anlattı. Lavrov, iki ülke arasında üst düzey ziyaretlerin yapılması için hazırlıkların yapılacağını da anlattı.

Bu arada, basın toplantısı sona ererken Ali Babacan, Türkiye ile Rusya arasında Türkiye'den Rusya'ya domates ihracatına ilişkin sorunu çözen mutabakat zaptının bu sabah Ankara'da imzalandığına dikkat çekmesi üzerine Lavrov, "Türk domateslerini bekliyoruz" esprisini yaptı. 

-"TÜRKİYE VE RUSYA KARADENİZ'DE STRATEJİK ORTAK"

Kıbrıs'taki başlatılan görüşme sürecine destek veren Lavrov, gerek Ortadoğu, gerekse İran nükleer programı sorununun tüm tarafların katılacağı görüşmelerle çözüme kavuşturulması gereğine işaret etti. 

Sergey Lavrov'un, Rusya ile Türkiye'nin Karadeniz Ekonomik İşbirliği ve güvenlik konularında "stratejik ortak" olduklarını vurguladığı basın toplantısında Ali Babacan, Türkiye aracılı, İsrail ile Suriye arasındaki dolaylı görüşmelerin bugün yeniden İstanbul'da başladığını açıkladı. 
Bunun üzerine, Lavrov, Türkiye'de yapılan dolaylı görüşmelere destek verdi.
Bir Rus gazetecisinin ASD'nin Çek Cumhuriyet ve Polonya'ya hava savunma sistemlerinin yerleştirilmesine ilişkin anlaşmaların yakında imzalanacağına dikkat çekmesi üzerine Lavrov, Doğu Avrupa'ya bu sistemlerin yerleştirilmesinin "güvenlik" değil "risk" getireceğini belirterek Rusya'nın tutumunda bir değişiklik olmadığını söyledi. 

03.07.2008