SSCB yıllarından başlayarak, Türk edebiyatının ve kültürünün bu topraklarda tanıtılmasına en büyük katkıyı sağlayan isimlerden birini, Türk dilinin Rusya'daki elçisi sevgili Vera Feonova'yı tam 5 yıl önce bugün, 5 Haziran 2003'te kaybetmiştik. Yeri hâlâ boş. Anısı hâlâ taze. Türkolojiye adanmış bir ömrün ardından sevgili Vera'mızı özlemle anıyoruz, arıyoruz.

Onu tanıyanlar kadar tanımayanlar da olacağını düşünerek, eski günlerden, ölümünün ardından Radikal'de Suat Taşpınar'ın yazdığı bir yazıyı (10.6.2003) bir kez daha yayınlıyoruz:

Vera gibi yaşamak, Vera gibi ölmek

Bir adım önümde, huzur içinde yatıyor. Hatta ince dudaklarınde o hınzır, o çocuksu gülümseme öylece duruyor. Başörtüsünden taşan bir tutam saçı, hiç görmediğim kadar özenli taranmış. Yüzünde, yaşarken hiç görmediğim kadar pudra ve ince dudaklarında hafif bir allık.

Birisi, çok zor işittiğim sesiyle bir şeyler anlatıyor. Hayat, ölüm, sevgi, dostluk, işitip anlayabildiğim birkaç kelime. O, umarsız yatıyor. Yeri rahat görünüyor. Yeşil bir tabutun içinde, elleri göğsünün üstünde birleşmiş. Bir çiçek yığınının içinde. Rengârenk güller, kırmızı ve beyaz karanfiller, kartopu çiçekleri, turuncu gerberalar, beyaz lilyumlar, sarı zambaklar, pembe krizantemler... Bir tek yüzü açıkta. Huzurlu, çocuksu ve biraz hınzırca bir gülüşle...

5 Haziran Perşembe günü saat 13.30 sıralarında cep telefonum çaldı. Ekranda 'Vera' yazıyordu. Cumartesi evine çaya davet etmişti, "Herhalde onu hatırlatacak" diye geçti içimden. Titrek ama gür bir genç kız sesi işittim. "Vera Borisovna bu sabah vefat etti" dedi. Kızı Tatyana'ydı.

Siz Vera'yı muhtemelen tanımazdınız. Moskova ve Vera denince akla hemen, Nâzım'ın "Saçları saman sarısı, kirpikleri mavi" mısralarını yazdığı eşi Vera Tulyakova gelir. (62 yaşındaki şairin 26 yaşındaki sevgilisi Vera ki, o da iki yıl önce ölmüştü.)

Ben şahsen ona 'bizim Vera'mız diyemedim, biz "Vera'mızı", sevgili Vera Borisovna Feonova'yı kaybettik.
Türkçeye adanmış bir hayattı Vera. 63 yaşındaydı. Türkolog'du. SSCB Yazarlar Birliği'nde neredeyse tek başına 'Türk Masası'nı ayakta tutan efsane kadındı. Odessa'da Nâzım'ın ölüm yıldönümü töreninde ilk kez Aziz Nesin'e çevirmenlik yaparak adım attığı bir 'özel dünya'da 40 yıl geçirmişti. Kemal Tahir'den Aziz Nesin'e, Demirtaş Ceyhun'dan Zeynep Oral'a, Moskova'dan yolu geçen tüm Türk edebiyatçıların can dostuydu.

Ruslara Türk edebiyatını sevdiren birçok eserin çevirmeniydi Vera. Türkoloji bölümünde onlarca Rus öğrencinin en çok sevdiği öğretmendi Vera. Orhan Pamuk'un romanlarını Rusçaya o çevirdi. Öylesine güzel çevirdi ki 'Kara Kitap'ı, ömrü Rusya'da geçmiş bir Türk arkadaşım bir gün samimiyetle naiflik arasında, 'Kara Kitap'ın Türkçesini okumaya başladım, bitiremedim. Ama Vera'nın çevirdiği Rusçasını okumak daha fazla keyif verdi!" demişti. Son Pamuk çevirisi 'Benim Adım Kırmızı', yılın en iyi çevirisi ödülünü kazandı. Geçen yıl Rusya'nın en prestijli klasik müzik radyosu Orfe için Leyla Gencer özel programı yapmıştı, "Siz onun kıymetini bilmiyorsunuz, ama dünyanın en iyi sopranosudur" derdi. Bir de Fazıl Hüsnü Dağlarca tutkunuydu. "Türkçe değil de daha yaygın bir dilde yazmış olsaydı kesinlikle Nobel kazanırdı" derdi sık sık.

Vera'yla birlikte hepimiz çok şey kaybettik. Türkçe, Rusya'daki 'sevgilisini' kaybetti. Ben, sohbetlerini, içtenliğini, sevgisini hep arayacağım bir dostumu kaybettim. Vera Feonova gibi bir efsaneyi yaşarken tanımak, saatler boyunca doyumsuz sohbetler yapmak, onun hiç kaybolmayan genç kız utangaçlığıyla anlattığı anılarını dinlemek tarifsiz bir güzellikti. Vera'yı dinledikten sonra hep daha iyimser, daha neşeli hissederdim kendimi.

trafına hep sevgi saçan, gölgesiyle bile kimseyi rahatsız etmemek istermişçesine sessiz, ama dostlarının arasında pürneşe biriydi Vera.

Ardında, hakkını ödeyemeyeceğimiz eserler, gözü yaşlı dostlar, sevgi dolu anılar bırakıp gitti, ama çok erken gitti.

Yine de, "Hepimiz yaşayacaksak böyle yaşayalım, öleceksek böyle ölelim" dedirtecek bir hayatı noktalayıp gitti.

Seni unutmayacağız sevgili Vera.