Suat Taşpınar, Radikal'deki "Gece Gündüz Moskova" köşesinde yazdı: Ne yalan söyleyeyim, hayatımda ilk kez son model Lexus jipe bindim. Hangi modeldi, sormayın. Ama bayağı hoşuma gitti. Korkmayın, Moskova'yı kuşatan 'Şimdi al 20 senede öde, hayatın keyfini çıkar' türü albenili tüketici kredisi reklamlarına tav olup benim külüstürü değiştirmedim! Sadece bir Rus tanıdığın arabasına oturdum ve sonu, yeni 'Rusya dersleri'yle neticelenecek yolculuk başladı.

Uzun boylu bir ahbaplığımız yoktu. Sadece bana vermesi gereken bir evrak evinde kalmıştı ve acelem olduğu için uğrayıp almam gerekiyordu. Benim yerimde 3.5 yaşındaki oğlum olsa, emin olun oturduğum arabayla ilgili benden çok şey anlatırdı. Bende araba merakı sıfır. Onda, daha bu yaşta üst düzey. Hangi markanın logosunu gösterseniz 'r'leri atlayarak anında söylüyor kerata. Ben sadece konforu, rahatlığı hissettim. "Nasıl? Güzel parça değil mi?" dedi. Ders 1: Bir Rus sahip olduğu pahalı bir şeyle ilgili konuşmaya başlarsa ilgisiz görünmemek gerekir, 'havan dövücünün 'hınk' deyicisi' olup arada, "Yaa, müthiş, harika" diye takdir etmek lazım. Ben de öyle yaptım. Tek kelimesini anlayamadığım bazı orijinal aksesurlarla 90 bin dolar ödediğini keyifle anlattı. Zaten üstüne başına bakınca da, 'zevk' değilse de 'zenginlik ve marka' akıyordu. Orta sınıf, vakur hayat süren Rusların pek haz almadığı, genç ve görgüsüz yeniyetme zenginlerin klişesi gibiydi adam.

Yeni bir apartmanın önünde, kaldırımın tam ortasına park etti. İndik arabadan. Pahalı deri çantasını aldı, Hacıvat ile Karagöz'ün pabuçlarını hatırlatan, acayip sivri ve uzun burunlu ayakkabısı en önde, o ve ben arkada, yürüdük. "Bu ayakkabının ruhsatı var mı acep?" diye geçirdim içimden. Yağlı-boya kokan koridordan asansöre bindik, yukarı çıktık. Çelik kapıyı açtı ve içeri girdi. Ben böyle bir zenginlikten nasıl bir daire çıkar merakıyla, çaktırmadan içeri göz attım. Manzara pek parlak değildi.

"Dışarıda durma, içeri gel" dedi. İki adım attım, durdum. Daha ileride çimento torbaları, fayans kutuları, "Ben çok pahalıyım" diyen kadın ve erkek ayakkabıları, basit bir askıya yığılmış hoş bir pardesü gördüm. Koridorun sonunda daha boyası bile yapılmamış bir odanın tavanından, çıplak kablonun ucunda sallanan basit bir ampul ortalığı aydınlatıyordu. Etrafı kestiğimi fark edince kayıtsızlıkla, "İki senedir hâlâ bitiremedik evin tamiratını, idare ediyoruz işte" dedi. Sonra kaybolup elinde evrakla döndü. Vedalaştık. Çıkıp külüstür bir taksiye binerek 'kendi normallerime' döndüm ve evin yolunu tuttum.

Rusya'ya ilk geldiğimde, buraları iyi bilen bir arkadaş, "Klasik bir Rus'u anlatayım sana" demişti: "Cebinde tek kuruş yokken yolda 100 dolar bulsa, hemen gider salamından votkasına, şampanyasına ne varsa alır, evin yolunu tutar, arkadaşlarıyla yer içer, ertesi sabah kalktığında yine meteliksizdir, ama hiç değilse felekten güzel bir gece çalmıştır."

Ben de zaman içinde Türkçe'de olan birçok atasözünün benzerinin Rusça'da da olduğunu öğrendim, ama bir atasözünün muadiline hiç rastlamadım: 'Ayağını yorganına göre uzat!'

Rusların çoğu, 70 yıl maddi zevklerden yoksun yaşamanın acısını, ellerine ne geçse anında pahalı araba, marka giysi, tatile harcayarak buharlaştırıyor. Kredilere, hibeymiş gibi saldırıyor. Lexus'lu adamda olduğu gibi, vitrine oynamayı ve 'görüntüyü' seviyorlar. Evin kapısı kapandıktan sonra içeride her akşam makarna mı yeniyor, Allah bilir. Ama sokağa çıkınca D&G cinler, Baldinini ayakkabılar, Lexus ciplerle fink atıyorlar. Öncelikler farklı. Mesela bizim apartmanda bir arabalık park yeri 50-60 bin dolara satılıyor. Park yeri boş, ama evin önünde daracık sokağa park eden, en az 250 bin dolarlık bir Bentley araba bile var! Anadolu'da 'Aç gezsen bile tok sallan' diye bir laf vardır. Çoğu Rus bu sözü hatırlatıyor.

Velhasılı Putin'in şair Tyuçev'den alıntıyla Sarkozy'ye söylediği gibi, işin en kolayı, Rusya'yı anlamaya çalışmaktan vazgeçip Rusya'ya sadece inanmak galiba.

21/10/2007