GÜNDEM ENERJİ// Türkiye hem ABD (Nabucco), hem de Rusya destekli (2. Mavi Akım) enerji projelerine aynı anda evsahipliği yapmak isterken, Avrasya’nın “ortak enerji kordioru” olma şansını kaybediyor mu? Dimyat'a pirince gidilirken evdeki bulgurdan mı olunuyor? Bakü-Ceyhan ve Mavi Akım'dan sonra yeni projelerlerle “transit ülke” olma hedefine Rusya “dur” mu diyor? Bu kanıyı güçlendiren Moskova kaynaklı iki gelişmeye sürpriz bir üçüncüsü eklendi: 1- Burgaz-Dedeağaç ile önce Boğazlar bypass edildi. 2-Türkmenistan ve Kazakistan ile doğalgaz boru hattı anlaşması yapılıp Nabucco projesine de darbe vuruldu. 3- Son olarak cumartesi günü, Karadeniz’den Bulgaristan’a yeni doğalgaz boru hattı anlaşması ilan edildi ve Mavi Akım’a paralel hat projesi ‘gereksiz’ hale geldi. Gazprom’un yorumsuz açıklaması, Ankara’ya kötü haber:

Rusya, Mavi Akım’ın kapasitesini arttırmaktan ve paralel ikinci bir boru hattı döşeyerek Türkiye’yi Avrupa’ya doğalgaz satışında transit ülke yapmaktan vaz mı geçti? Sürpriz bir şekilde ortaya çıkan Rusya-Karadeniz-Bulgaristan hattı Türkiye’yi bypass etmek anlamına mı geliyor? Cumartesi günü Gazprom ile İtalyan ENİ’nin Roma’da yaptıkları anlaşmanın ardından, Rus ve uluslararası ajansların geçtikleri haber analizlerden bu sorulara “Evet” cevabı çıkıyor.

“Rusya, Mavi Akım ile Türkiye üzerinden Avrupa’ya gaz sevki projesini askıya aldı”. Bu yorum, dün uluslararası haber ajanslarının yayınlarında vurgulandı. Rus doğalgazını Karadeniz’in altından döşenecek boru hattıyla Bulgaristan’a ve oradan Avrupa’ya taşıyacağı bildirilen “Güney Akım” adlı doğalgaz boru hattının bir anda ortaya çıkması ve cumartesi günü Roma’da anlaşmasının imzalanması yankı yarattı. ENİ Başkanı Paolo Scaroni,  iki ülke sanayi bakanları Pierluigi Bersani ve Viktor Hristenko ile Gazprom Başkan Yardımcısı Aleksander Medvedev’in imazaladığı anlaşma AP ajansı, “Türkiye hattının genişletilmesini öngören  önceki plana darbe vurdu” yorumunu yaptı.

“Güney Hattı” adı verilen proje, tahminen 5.5 milyar dolara yapılacak ve 900 kilometre olacak. Mavi Akım’ı döşeyen İtalyan Sapiem şirketi, bu projede de yeralacak. Rusya’nın kuzeyde Baltık ülkelerini transit ülke olarak bypass eden “Kuzey Akım” projesinden sonra, şimdi de güneyde Ukrayna ve Belarus’u bypass edecek yeni projeyle İtalya’ya kadar uzanmayı planlandığı açıklandı. Moskova böylece hem politik olarak istikrarsız gördüğü ülkeleri tranist noktası yapma riskini azaltmayı, hem de transit ücreti ödememeyi hedefliyor.

Yıllık 30 milyar metreküp gaz kapasiteli Rus-İtalyan ortaklığı hat, ilk etapta Bulgaristan ve Yunanistan’ın ihtiyacını karşılayacak. Projenin üç yıl içinde hayata geçirilmesi planlanıyor.

Gazprom daha önce Mavi Akım’a paralel yeni bir hat kurmayı prensipte kabul etmişti. Şimdi “Güney Akım” projesinin Türkiye projesi ile çatışacağı belirtiliyor. Gazprom Sözcüsü Sergey Kupriyanov, “Türkiye ile, gazımızın İsrail’e kadar sevki konusunda çalışmaya devam edeceğiz” açıklaması yaptı. AP’ye göre Kupriyanov, Mavi Akım’ı Güney Avrupa’ya uzatma planlarının terk edilip edilmeyeceği sorusuna ise yorum yapmamayı tercih etti. Bu açıklama, Gazprom’un Avrupa’ya gaz sevkiyatında Türkiye’nin gündemde olmadığı yorumuna çanak tutuyor. “Güney Akım” projesinin ABD ve AB’nin desteklediği Nabucco doğalgaz boru hattı projesine de darbe indireceği kaydediliyor. Vedemosti gazetesi de, artık 2. Mavi Akım hattının "Güney Akım" projesi olduğunu yazdı.

Böylece Türkiye, Rus doğalgazının yanında petrolü için de transit ülke olarak Samsun-Ceyhan boru hattı üzerinde çalışırken, Rusya doğalgazda Türkiye'nin Avrupa'ya 2. Mavi Akım ile transit ülke olma beklentisine de darbe vurmuş oldu. Rusya'nın enerjide "ipleri kendi kontrolünde olmayacak" projelere girmek istemediği, Burgaz-Dedeağaç petrol boru hattına da yüzde 51'lik hisseyi garantiye aldıktan sonra "evet" dediği biliniyor.