Rusya’nın Türkmen gazını kendi kontrolüne almasıdan sonra, Hazar ve Ortadoğu gazını Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Avusturya'dan geçirecek Nabucco hattında “gevşeme” yaşanıyor. 2008'de başlanıp 2012'de bitirilmesi planlanlanan projeden, teknik ve finansman danışmanlık yapmaya hazırlanan ABD'li şirketlerin yanı sıra ortaklık için başvuran Total ve Mitsui çekildi. Enerji Bakanı Güler ise, projeye Rus gazı da dahil edilerek devam edilebileceğini düşünüyor.

Radikal’in haberine göre, Rusların Türkmen ve Kazaklarla yaptığı enerji anlaşmaları Türkiye'de kaygı yaratıyor. Botaş yetkilileri Türkmenistan'ın Rusya'yla denge politikası uyguladığını belirterek, Hazar geçişli doğalgaz projesinin hayata geçirilebileceğini belirtiyor. Ancak, Kazakistan cephesinde işler biraz daha karışık. Rusya'yla yakın ilişkideki Kazakistan, Kaşagan sahasındaki petrolü Bakü-Ceyhan üzerinden Türkiye'ye verecek. Karacakanak ve Tengiz sahalarıysa son görüşmeden sonra Ruslara verilecek. Yetkililer bu durumun da Samsun-Ceyhan Petrol Boru Hattı (BTC) projesine büyük zarar verebileceğine dikkat çekiyor.

Orta Avrupa'ya gaz taşınmasını sağlayacak olan Nabucco Doğalgaz Boru Hattı Projesi'nde de sıkıntılar yaşanmaya başlandı. Bilindiği gibi Botaş, Nabucco projesiyle Orta Asya ve İran'dan alacağı gazı AB'ye satacak. 2010 yılında yapımı tamamlanması planlanan doğalgaz boru hattı Bulgaristan, Romanya ve Macaristan üzerinden Viyana'ya kadar uzanacak.

ABD'li firmalar çekildi

Projenin teknik ve finansal danışmanlığını üstlenmeye hazırlanan Amerikalı firmalar ABD'nin İran'la gergin ilişkisini gerekçe göstererek projeden çekildi. Söz konusu firmalar, içinde İran olacak bir projeye girmek istemediklerini söyledi. Yetkililer, Nabucco Projesi'ne kredi notu yüksek en az bir şirketin ortak olarak alınması gerektiği görüşünde.

Projeye başvuran Total ve Mitsui de çekildi. Alman enerji devi RWE projeyle ilgileniyor. Gaz de France'ın teklifiyse Ermeni sorunu yüzünden altı aylığına beklemeye alındı. Proje ortağı Macar MOL ve Avusturyalı OMV'nin Rus şirketlerle temas içinde olması da yakından izleniyor. Yetkililer, Avrupa'ya gidecek hatlardan mutlaka Hazar kaynaklarının akıtılması gerektiğinin altını çizerek, aksi halde Rusya'nın tekelinin kırılmasının imkânsız olduğunu vurguluyor.

Rusya'nın zaferi

Yaklaşık üç hafta önce, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Rusya, Çin ve Avrupa'nın Türkmen gazına uzanma ümitleriyle Türkiye'nin enerji koridoru olma hayallerine darbe vuran yeni ittifaklara imza atmıştı. Rus, Türkmen ve Kazak liderler, Türkmen doğalgazını Kazakistan üzerinden Hazar Denizi'nin çevresini dolaşıp Rusya'ya ulaştıracak yeni doğalgaz hattında anlaşmıştı. Putin diğer üç darbeyi Kazakistan'ın Tengiz havzasından Karadeniz'teki Novorossiisk'e ham petrol taşıyan hattın genişletilmesi, Kazakistan'ın Burgaz'dan Dedeağaç'a giden petrol hattına katılması, Orta Asya'dan Rusya'ya uzanan SSCB'den kalma bütün hatların yenilenmesi kararlaştırarak atmıştı. Anlaşmalar Türkiye'yi enerji koridoru yapacak Nabucco hattı ve Trans-Hazar Doğalgaz Boru Hattı'na karşı Putin'in büyük zaferi olarak görülüyor. Putin, tekel suçlaması için, "Yeni hatlarla Batı'ya daha çok enerji akıtacağız" derken, Türkmenistan-Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye Batı'ya uzanan Trans-Hazar doğalgaz hattıyla Nabucco'nın ölüp ölmediği gündeme gelmişti. Türkmenistan lideri Berdimuhammed, "Trans-Hazar'dan vazgeçilmedi" derken Kazak lider Nazarbayev, Trans-Hazar'ın ileride düşünülebileceğini belirtmişti. Hazar ve Ortadoğu gazını Türkiye, Romanya, Bulgaristan ve Avusturya'dan geçirecek Nabucco hattının 2008'de başlanıp 2012'de bitmesi planlanıyordu.

Doğalgaz hattı Avusturya'ya kadar uzanacak

Nabucco projesiyle Türkiye'nin İran, Gürcistan ve Irak sınırlarından başlayıp Bulgaristan, Romanya, Macaristan üzerinden Avusturya'ya uzanan yeni bir boru hattıyla Hazar, Ortadoğu gibi kaynaklarda üretilecek gazın Orta ve Batı Avrupa ülkelerine taşınması amaçlanıyor. 2010 yılında ilk gaz naklinin gerçekleştirilmesinin hedeflendiği projenin 4.4 milyar avroya mal olması bekleniyor. İlk yıl için 4-5 milyar metreküp gazın aktarılmasının öngörüldüğü proje ile Türkiye'nin kullanmasa da almak zorunda olduğu ve 2010 yılı için toplam 51 milyar metreküp gazın bir kısmının Avrupa'ya satılması öngörülüyor. Botaş'ın projeksiyonlarına göre 2010'da Türkiye'nin toplam doğalgaz tüketimi 41 milyar metreküp seviyesinde olacak. 6 yıl sonraki projeksiyonlara göre Türkiye'deki gaz fazlası 10 milyar metreküpü bulacak. İşte Nabucco Projesi ile hem stratejik olarak Türkiye bir enerji köprüsü haline gelecek, hem de elinde kalan 10 milyar metreküplük gazın en az yarısını AB ülkelerine satmış olacak.

'Nabucco projesine devam' 

Bu arada Cihan Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre, Enerji Bakanı Hilmi Güler, Hazar ve Ortadoğu doğalgazını Avrupa'ya götürecek Nabucco projesi kapsamından Rus gazının da taşınması teklifinin değerlendirildiğini açıkladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, "Hazar ve bölge ülkeleri doğal gazının Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınmasını" öngören Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'nin, konjonktürel hiç bir olaydan etkilenmeyecek bir proje olduğunu ve bu projeyi mutlaka gerçekleştireceklerini söyledi.
 
Jeoloji Mühendisleri Odası, Petrol Mühendisleri Odası ve Türkiye Petrol Jeologları Derneği tarafından ortaklaşa düzenlenen, "Türkiye 16. Uluslararası Petrol ve Doğal Gaz Kongresi IPETGAS 07" Ankara Sheraton Otel'de başladı.

Bakan Güler, kongrenin açılışında yaptığı konuşmada, enerji alanında Türkiye'nin stratejik önemine değinerek, "Enerjiyi üreten ülkeler ile tüketen ülkelere baktığımız zaman Türkiye, mevcut konumu itibariyle Doğu-Batı arasında bir koridor. Bunu da çok anlamlı bazı uluslararası projelerle değerlendiriyoruz" diye konuştu.

Bu projelerden birinin Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) Ham Petrol Boru Hattı olduğunu ifade eden Güler, hayal olarak nitelendirilen bu projenin geçen yıl tamamlandığını ve bu ayın sonu itibariyle söz konusu hattan 170'nci tankerin yüklenmiş olacağını söyledi. Şahdeniz Projesi'nin de tamamlandığını hatırlatan Güler, bu proje çerçevesinde ilk doğal gazın Temmuz ayı itibariyle Yunanistan'a verileceğini kaydetti.

 NABUCCO PROJESİNE DEVAM

Toplantı sonrasında bir grup gazeteciyle sohbet eden Bakan Güler, Nabucco Doğal Gaz Boru Hattı Projesi'nin, konjonktürel olarak hiç bir olaydan etkilenmeyeceğini ve bu projenin tamamlanacağını vurguladı. Gazetecilerin, "Rusya'nın bu projeyi etkileyecek ya da kendisinin katılmasını zorlayacak bazı adımlar attığını biliyoruz, bu nasıl olacak?" şeklindeki soruları üzerine, Bakan Güler şunları söyledi:

 "Biz ciddi insanlarız ve ciddi işler yaparız. Biz kendi işimize bakıyoruz. Yaptığımız bu tür projelerin her birinin ayrı müşterisi var, ayrı fizibilitesi var. Dolayısıyla her birinin ilgi sahası ayrı. Tabii ki gelişmeleri çok yakından, ciddi, hafife almadan takip ediyoruz ve değerlendiriyoruz. Ama biz işimize bakıyoruz. Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Macaristan ve Avusturya bu proje ile ilgili ülkeler. Bir de bu işe bir şemsiye olarak bakan AB'nin enerjiden sorumlu komiseri var, bu işi çok yakından takip ediyor. Dolayısıyla biz bu projeyi hiçbir konjonktürel gelişmeden etkilenmeyecek şekilde mutlaka gerçekleştireceğiz.

 Kaldı ki biz bu projenin Türkiye içindeki kısmını hemen hemen tamamlamak üzereyiz. AB'nin ihtiyaç duyduğu gazın en az 10 yıllık kısmını karşılayacak networkümüz hazır. Kalecinin penaltı atışında topa bakışı vardır ya biz sadece topa bakıyoruz. Ülkemizin mukayeseli üstünlüğünü somut projelerle gerçekleştiriyoruz."

 TEKLİFLER ALINIYOR

Bir basın mensubunun, "Rus Gazprom'a elindeki ihraç edebileceği fazla gazı Nabucco hattı üzerinden satması için bir teklif götürülecek mi" şeklindeki sorusu üzerine Güler, "Bu şekilde teklifler alıyoruz, buna benzer görüşmeleri yapıyoruz. Bunun içerisinde diğer ülkeler de var. Dolayısıyla değerlendirmeleri yapıyoruz. Sadece ülkelerle değil, şirketlerle de görüşüyoruz" diye konuştu. "İhraç için teklif Rusya'dan mı geliyor" sorusuna karşılık Güler, şunları kaydetti:

"Bir süredir bunu karşılıklı olarak düşünüyoruz, görüşüyoruz. Nabucco'nun giriş ülkesi Türkiye. Dolayısıyla burada da kaynaklar belli İran var, Azerbaycan var, gelirse Mısır gazı var, muhtemelen Irak gazı söz konusu olabilir. Hazar geçişi gerçekleşirse buradan Türkmen gazı ve tabii ki Rusya gazı var. Bütün bu kaynak ülkelerle görüşmelerimiz belli seviyelerde sürüyor. Onun dışında uluslararası enerjide aktif firmalarla görüşüyoruz."