Suat Taşpınar, Radikal'deki "Gece Gündüz Moskova" köşesinde yazdı: "Bir yanda “Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar” lafının tedirginliği, öbür yanda “Dost acı söyler ama doğruyu söyler” sözünün ağırlığı... Yabancı bir ülkede yaşarken, bu ikilem hiç yakanızı bırakmıyor. Ama yıllarını bu ülkeye verenler, hayatını burada kuranlar, burada evlenip çoluk çocuğa kavuşanlar için Rusya artık ‘ikinci vatan’ oldu, oluyor. Gümrük polisi pasaportunuzu aldığında size ‘yabancı’ olduğunuzu hatırlatsa da, içinizden bir ses ‘buralı’ olduğunuzu fısıldıyor işte.

Hal böyle olunca, makro ekonomik göstergeleri, kasalardan taşan dövizleri ve çizilen ışıltılı Rusya tablosunu arada bir kazıyıp, altında neler olduğuna bakmakta sayısız fayda var. 

Putin geçenlerde, Samara’daki AB zirvesinde bir laf etti: “Bir Rus’u alıp kazıyın, altından Tatar çıkar” dedi. Yani, “Biz çok halklı, çok milletli, karışmış ve kaynaşmış bir milletiz, saf kan aranmaz” mesajı verdi. Nazi Almanyası’na karşı kazanılan büyük zaferin bayram gününde bile meydanlara çıkıp faşist gösteriler yapma cesaretini kendinde bulan Rus radikallerin ve onlara göz yumanların, bu sözleri duyduğunu umut edelim.

İşin doğrusu, Rusya’yı bazı tehlikeler, yanlışlar ayrıkotu gibi sarmaya başladı. Yükselen radikal milliyetçilik bunların başında. Gün geçmiyor ki bir yerlerde Slav olmadığı için başına bela gelen bir ‘yabancı’ olmasın. Rusya faşizmden en fazla acıyı çekmiş ülke olarak, kendi çocuklarını bu kötü yoldan çevrimenin bir yolunu bulmazsa herkese yazık olacak.

Bir başka bela, budandıkça daha da gürleşen bürokrasi, rüşvet ve yolsuzluk. Trafik polisinden inşaat denetçisine, devlet memurundan gümrükçüsüne, hemen her kademede işini yapanlar değil, yolunda giden işe önce çomak sokup sonra çomağı kaldırmanın bedelini sizden isteyenlerle kuşatılıyorsunuz. Arabanızın trafik kaydını yapmak için günlerce kuyrukta beklemeniz, ya da kuyruk sırasını birkaç yüz dolara kadar satanların eline düşmeniz, veya en iyisi (İzvestiya’nın haberine göre) en az 500 dolar ödeyip arka kapıdan işinizi anında hallettirmeniz size kalmış. Çoğunluk her adımda rüşvet koparmanın, kaz yolmanın hesabıyla yaşıyor. Tapudan hastaneye, polisten gümrüğe kadar. Son dönemde epeyce rüşvetçi üst düzey bürokratın defteri dürüldü, valilerden belediye başkanlarına kadar kodesi boylayan az değil, ama vitrini düzeltmekle olmuyor. Rusya’da rüşvetsiz, iltimassız, aracısız nefes almak gittikçe zorlaşıyor. Bu artık bir ‘sistem’ halini aldı.

Devletin kasalarından taşan paranın, sıradan insanların gündelik hayatına etkisi de çok yavaş görülüyor. Bir yandan ikinci çocuğu teşvik için verilen paralar, halk uygun şartlarda konut sahibi olsun, hastaneler yenilensin diye yürütülen ‘Milli Proje’ ve akıtılan milyarlarca dolar var. Ama öbür yanda, bu paraların ne kadarının kara deliklere gittiğini satır aralarında anlatmaya cesaret edebilen haberler... Bırakın taşrayı, hala başkentte bile hesapta ‘en iyi’ denilen hastanelere sağlam girip hasta çıkıyor insanlar. Öbür yandan enflasyon azar korkusuyla, altyapıya yeterince kaynak akıtılmıyor, şehirlerarası yollardan kamu binalarına kadar her yer dökülüyor. Sorun, Putin’in sosyal-ekonomik politikalardaki iyiniyetinin, vatandaşa ulaşacak kanallarda yeterince uygulanmaması, ya da eskinin alışkanlıklarıyla herkesin önce kendini ihya etme çabası.

Ve son kritik nokta da, siyasi hak ve özgürlükler üzerindeki yoğun baskılar. Aslında bugün ne Putin’in rakibi var, ne de onun temsil ettiği Kremlin’e karşı çıkabilecek dişe dokunur bir muhalefet. Ama en fazla birkaç yüz kişiyle protesto gösterisi yapmak isteyenler bile artık hoyratça engelleniyor, bastırılıyor. Medyada Ekho Moskvı radyosu ve birkaç gazete-dergi hariç, herkes aynı türküleri söylüyor. Oysa aykırı seslere izin vermek, Kremlin’in Batı’dan gelecek eleştirileri bertaraf etmesi için de ideal imkan. Ama birileri bu imkanı vermiyor. Tencerenin gazının çıkması engelleniyor. Bu da hayra alamet değil.

Rusya, artan petrol fiyatları sayesinde çok büyük mesafe aldı. Putin’in de ülkesinin çıkarları için gayret ettiği kesin. Ama artık sokaktaki adamın hayatının temeline korkuyu ve bezginliği değil, daha insancıl değerleri getirecek, üretimi teşvik edecek, Türkiye’nin de musdarip olduğu ‘devlet’ ile ‘millet’ çelişkisini hafifletecek adımlar atılması lazım. Rusya kendi ‘orta yol’unu bulmalı. Ekonomik ve siyasi güç, büyük meslelelerin peşine düşüp gündelik hayata sırtını dönmeye başlarsa mutluluk değil sorun üretiyor. Rusya iyi oldukça hepimiz kendimizi iyi hissedeceğiz. O yüzden, “Dosta acı söyler ama gerçeği söyler” diyoruz ya...