Yukarıdaki haberde ayrıntıları okuyabiliriniz: Maria Şarapova, önemli bir turnuva için İstanbul'a geliyor. Bu konuya "Yorum" yazmamızın nedeni, Türk medyasının yıllardır sağalmayan "dil" yarası. Hala "Sharapova" diye yazıyor birçok meslektaşımız. Ve bu kararlılıklarından milim taviz vermiyorlar. Oysa doğrusu Şarapova. Bu konuyu 2003'te ve 2004'te Radikal'de iki kez yazı konusu yapmıştım. Belki meraklısı okur ve Rus özel isimlerinin yazımı ile ilgili düşünceleri değişebilir diye tekrarlıyorum:

Türkçenin dostları, 'düshmanları' ve Besçastnıh

Fenerbahçe bizim buralardan bir futbolcu aldı. Spartak Moskova'nın golcüsü. Adı Vladimir Besçastnıh. Ama Türk basını soyadını yanlış yazdı. Ya Beşastnik dendi ya da Beschastnykh. Neyse kendisi gelip 'düezltme' yaptı ve yanlıştan dönüldü. Ama bu vesileyle 'dil tartışması' alevlendi.

Nedendir bilinmez, bize vaktiyle denildi ki, 'Genel kural, yabancı özel isimleri Türkçe yazarken kendi dillerinde yazıldığı şekliyle kullanmaktır'. Öyleyse şunu bilin ki, Rusçada bu isim aynen 'Besçastnıh' diye yazılıyor. Rusça orijinalinde 10 harf, Türkçesinde aynı seslere karşılık gelen 10 harf var. Sadece alfabeleri Kiril olduğu için Latin harflerine çevirip kullanmak lazım, o kadar! Sorun şu: Adamın adı İngilizce haber metinlerinden alındığı için kafa karışıklığı var. İngilizce konuşanlar bu futbolcunun adını, tıpkı Rusça orijinalindeki sesi çıkararak okuyabilsin diye Beschastnykh yazılıyor. Mesela doğru sesi vererek okuyabilmek için Nataşa'yı 'Natasha' yazmaları gibi. İngilizcede 'ş' sesini çıkarmak için 'sh' yazılır, 'ı' için 'y' veya 'ç' için 'ch'. Oysa Rusların alfabesinde, tıpkı Türkçedeki gibi bu harfler ayrıca var. Sadece Besçastnıh'ın en sonundaki harf tam 'h' değil, genizden gelen bir 'kh' sesi. Ama Besçastnıh'tan daha doğru bir yazılış ve okunuş yok.

Batılı dillerdeki özel isimleri nasıl yazmak gerektiğine gelince... Gazeteler en azından yabancı özel ismin geçtiği ilk yerde parantez açıp Türkçe okunuşunu yazmalı, çünkü herkes yabancı dil bilmek zorunda değil. Ama bu başka bir tartışma konusu. Sadece Rusça söz konusu olduğunda tıpkı Türkçe okunduğu gibi yazmak gerekir. Orhan Pamuk'un kitaplarını Rusçaya çeviren sevgili Vera Feonova'ya da sordum, öyle dedi. Yani referansım sağlam!
14 Ocak 2003- Radikal

Sharapova yok, Şarapova var!

Rusça isimleri Batı medyasından alıp aynen kullanan Türk basınının ortak sorunu bu. Son olarak, tenisin yeni prensesi Maria Şarapova'yla hastalık nüksetti. İngilizcede 'Sharapova' yazıldığı için öyle kullanılıyor çoğu gazetemizde. Buna, daha önce Fenerbahçe Vladimir Besçastnıh'ı tranfer ettiğinde, gazetelerimiz bu adı 'Beschastnykh' diye yazdığında Rus Türkolog dostlarımıza sorup değinmiştik.
'Dil yaresi' kontenjanından muamele yapıp tekrarlamakta beis yok: Rusçada, tıpkı Türkçede olduğu şekliyle, her sesin karşılığında bir harf kullanılıyor. Örneğin İngilizcede 'Ş' sesi için 'Sh' yazmak gerekiyor, ama Rusçada tek başına 'Ş' harfi var. Tenisçi hanım kızın adını da aynen okunduğu gibi 'Şarapova' diye yazmak lazım. Tüm Rus özel isimlerini okunduğu gibi yazmalıyız. Şarapova'nın 'Şarapçı kızı' anlamına mı geldiğini, kökeninin Türk mü olduğunu soracak okurlara, henüz verecek bir cevabım yok, araştırıyorum!
13 Temmuz 2004, Radikal