ABD’ye karşı “Çok Kutuplu Dünya” iddiasının en hararetli savunucuları olan Rusya ile Çin’in ilişkilerine, silah satışlarında frene basılmasıyla gölge düşmeye başladı. 1990’ların başından yakın zamana kadar, verdiği dev siparişlerle Rusya’nın o dönemde sallanan silah sanayini tek başına ayakta tutan Çin, talepleri karşılanmayınca yavaş yavaş Moskova’ya sırtını dönmeye başladı. Bu ay yapılması gereken Çin-Rusya Askeri-Teknolojik İşbirliği Komisyon toplantısının sonbahara ertelenmesi “sinyal” olarak algılandı. Peki Rus-Çin sorununun temelinde ne var?

1992-2006 arasında Rusya’nın 58 milyar dolarlık toplam silah satışının 26 milyar dolarlık kısmını tek başına alan Çin’in bağları gevşetmesi  Moskova’da sürpriz yaratmadı. İşte stratejik cephesi de olan son gelişmeler:

Kommersant’ın haberine göre, son birkaç yılda Çin’in Rusya’dan aldığı bazı silah sistemlerinden şikayetçi olması, bazı siparişlerin de iptal edilmesi bahar havasına gölge düşürdü. Uzmanlar, 1989’da Tiananmen Meydanı’ndaki demokratik protestoların kanlı bastırılması üzerine Batı’nın başlattığı ambargodan sonra Çin’in Rusya’dan silah almaya mecbur kaldığını, ancak son dönemde Rusya’ya bağımlılığını azaltmaya başladığını belirttiler. Çin ile Rusya arasındaki asıl “kopma noktası” olarak, Çin’in artık Rusya’dan sadece silah değil “silah teknolojileri” almak ve kendisi üretmek istemesi, Rusya’nın ise pazardaki liderliğini kaptırmamak için buna yanaşmaması gösteriliyor.

Rus uzmanlara göre, Çin'in siparişlerini azaltması Moskova’yı fazla kaygılandırımıyor. Dünyanın pek çok ülkesine satışlarında tam bir patlama yaşayan Rusya silah endüstrisi, Çin’in talebinin düşmesini “normal” karşılıyor. Yetkililer, son bir yılda Cezayir ile 7.5 milyar dolar, Venezuela ile 3 milyar dolar, Hindistan ile 2.6 milyar dolar, Libya ile 2.2 milyar dolar ve Suriye ile de 2-3 milyar dolarlık anlaşmalar imzalandığını hatırlatıyor. Uzmanlar, Çin'in de volüm azalsa bile silah almaya devam edeceğini, mevcut silahların yedek parçaları için de Rusya açısından önemli bir pazar olarak kalacağını belirtiyorlar.