Yazarımız Neslihan Aktay, tarihi belgeleri karıştırdı ve PTT’nin P’sindeki “Rus parmağı”nı yazdı. “Çağlar boyu süregelen komşuluk ilişkilerine, 500 yılı aşan ticari işbirliğine nazire yaparcasına Türk - Rus ilişkilerinde gün yüzüne çıkmamış ilginç bağlar hâlâ bir yerlerde saklı duruyor… İletişimi avuç içine aldığımızdan beridir dost meclislerinde sıkça yinelenen ‘Biz bu işi eskiden nasıl hallediyorduk sahi?’ sözleri yakınmadan öte geçmez durur. Meğer ‘Biz’ toplu iletişim işine ilk kez Rusya’nın sunduğu servis hizmeti ile başlamışız.

Üstelik sunulan hizmet de devrine göre de oldukça sistemliymiş. Hani ‘hizmet’ alamıyoruz diye söylenip durduğumuz Rusya’dan!

Yıl 1720. Osmanlı İmparatorluğu eyaletler arasında iletişimi sağlama yolları arıyor ancak bu yolun artık düzenli ve sistematik bir hizmet şeklinde olması gerekiyor. İşte bu hizmeti verecek bir ülke tam da yanı başımızda. Rusya bu hizmeti vereceğini belirtiyor ve ilk  Posta taşıma (kurye) hizmetlerini düzenleme hakkı 1720 yılında Rusya'ya veriliyor. Meğer PTT’nin P sini Ruslar kurmuş. Ardından 19 yıl sonra 1739 yılında Avusturya da posta işine girince ilk postane 1748 yılında bu iki ülke tarafından Osmanlı sınırları içinde kurulmuş oluyor.

Sanılanın aksine ilk postanemiz 1840 yılında kurulan Sirkeci Büyük Postane değil, 1748 yılında kurulan bu postane.

Türk toprakları üzerinde sistematik posta taşıma işi 1721' de İstanbul ile Petersburg arasında konsolosluk postalarını taşınmakla başlamış. İlk düzenli Rus posta servisi ise Küçük Kaynarca Antlaşması'nın (1774) ardından  kurulmuş. İstanbul Pera'da (Beyoğlu) açılan konsolosluk postanesi 1779 yılında bir posta gemisi ile Kherson ile İstanbul arasında düzenli seferler yapmaya başlamış.

1781'de ise bir karayolu posta güzergâhı (İstanbul-Giurgiu-Bükreş-Focsani-Jassy-Bratislava) devreye girer. Ancak bu bağlantı, çeşitli savaşlar yüzünden arada kesintiye uğrayarak devam eder. Rusların verdiği bu hizmet, İstanbul Galata'da ve uğranılacak diğer tüm limanlarda bulunan postaneleri de kapsayacak şekilde (Batum, Trabzon, Midilli, İzmir, Mersin, İskenderun, Beyrut, Yaffa, İskenderiye , Selanik  ve. sonraki dönemlerde eklenen çok sayıda liman dahil) 1856 yılında, RUSSKOE OBSHHCHESTVO PAROKHODSTVA İ TORGOVLI - ROPİT (Rus Ticaret ve Denizcilik Şirketi) isimli bir şirkete devredilir. İstanbul Postanesinden çıkan postaların Rusya postanelerine dağılımı ise Odessa üzerinden yapılır. Türk topraklarındaki Rus postanelerinin hizmetleri 3 Eylül 1914 tarihine kadar sürmüş.1919 yılında yeniden açılanlar olsa da,  bu kez Beyaz Rusya'nın elindeki gemi azlığı nedeniyle posta servisi iflas etmiş.

İletişim araçlarının atası sayılan mektuplarımızın ilk kez Rus postaneleri ile taşındığını görünce günümüz GSM şirket ortaklıkları cazibesini yitiriyor doğrusu!

Kaynak: Türk Pulları Kataloğu / e-filateli.com