Dünyada "güzellikleri" ile değil, "kaba insanları, pahalılığı, güvensizliği" ile nam salan Moskova'nın hal-i pür melalini, Suat Taşpınar bu pazar Radikal'deki "Gece Gündüz Moskova" köşesinde yazdı: "Hayatta en çok istediğim şeylerden biri Moskova'yı görmek. Ama ya buraya dönmeme izin vermezlerse, ya ömür boyu beni orada hapsederlerse diye korkuyorum. Haksız mıyım?". Bu soru 'Soğuk Savaş'ın en heyheyli zamanlarında 'Demir Perde' dimdik ayakta iken sorulmadı bana. Daha birkaç yıl önce Moskova'dan geldiğimi öğrenen yaşlı bir New York'lu kadın, kuşkulu bakışlarla beni süzerken sormuştu. Her şey ışık hızıyla değişti, değişiyor bu ülkede. Yerinde sayan nadir şeylerden biri, bu şehrin lanet olası 'turist sevmezliği'. Hani 'Adı çıkacağına canı çıksın' derler ya... Bizimkisi öyle de değil.

Yani haksız bir ithamın pençesinde kıvranıyor değiliz. Aksine, aleyhte söylenen her sözün haklılık payı var. Hatta çoğu kez, vehameti anlatmakta yetersiz kalıyor. Eğriye eğri, doğruya doğru. Bu şehir, çöplükte bir elmas parçası gibi. Ama kokusundan, pisliğinden yanına yaklaşıp cevherini görmek zor mu zor.

Bu şehrin sakinleri zaten nasıl bir gayya kuyusunda çırpındıklarını bal gibi biliyordu. 'Saygı' kelimesi lügattan silineli hayli zaman olmuştu. Trafik tam bir keşmekeşti, kaldırımlar park yeriydi, fiyat denetimsizliği 'serbest pazar'ı soygun yerine çevirmişti, hizmet sektöründe paranızla rezil oluyordunuz, kuralsızlık tek kuraldı falan filan... 'Kol kırılır, yer içinde kalır' misali, her şeyi bilerek, ama 'danışıklı bir dövüş'ün parçası olarak yaşayıp gidiyorduk.

Ta ki, o melun anketin sonuçları âleme açıklanana dek. Ta ki, takke düşüp 'atom karınca' Belediye Başkanı Lujkov'un keli görünene dek: 'Dünyanın en kaba insanlarının yaşadığı metropoller' anketinde 36 şehir arasında 30. sıraya layık görüldü Moskova.

Hadi vize alıp geldiniz diyelim, havaalanında gümrük polisi genellikle 'Ülkeyi çökertmeye gelen potansiyel bir ajan ya da suçlu' muamelesi yapıyor, daha gümrüğü geçmeden geldiğinize geleceğinize pişman ediyordu sizi. Öyle bir şehirde yaşıyorduk ki artık, polisin turistleri yol ortasında durdurup 'vize-pasaport kontrolü' hesabına rüşvet alması kimseyi şaşırtmıyordu. 100 dolara dünyanın her şehrinde temiz, düzgün bir otel odası bulabilirken, Moskova'da yatak yetersizliği bahanesiyle çıldıran fiyatlar yüzünden bu paraya hamamböcekleriyle koyun koyuna yatmak kuvvetle muhtemeldi.

İşte dünyaya rezil olmanın sıkıntısıyla belediye, apar topar bir fon oluşturdu hafta içinde. 'Moskova'nın uluslararası alanda imajını değiştirmek' maksadıyla 26 milyon dolar ayırdı. Amaç 'özellikle kent sakinlerinin kaba davranışlarına son vermek'miş. Belediye, 'Moskovalıların aslında kibar insanlar olduğunu yurtdışında başlatacağı tanıtım kampanyalarıyla ispatlamaya çalışacak'mış. İnsanların kaba olmasının en mühim nedeni, 'SSCB döneminde çocuklara nezaket kurallarını öğretmekte başarısız olunması'ymış. Novıye İzvestiya, "Rusya'da kabalıkla her yerde karşılaşmak mümkün. Özellikle toplu taşım araçları, dükkânlar, devlet memurları, doktorlar ve trafik polisleriyle konuşma sırasında kabalıkla karşılaşıyoruz. Dükkân sahiplerinin kabalığı müşterilerin yüzde 65'ini kaçırıyor. Yabancıların açtığı işyerlerine kibarlık sınavından geçen personel alınıyor. Bu işyerlerinde kabalık yapanlar işlerini kaybedebiliyor" diye yazıyor. Ancak gazete, işin 26 milyon dolarla halledilemeyeceğini, "Kabalıkla mücadele için her yıl milyonlarca dolar harcanmasına karşın vatandaşların ancak 150 yıl sonra kibarlaşmaya başlayabileceğini" söylüyor. Yani gönül rahatlığıyla Moskova biletinizi almak için daha epey beklemeniz gerekecek!