Yine kendi derdimize dönüp tüccar gözlüğü ile bakarsak  Güneyin her anlamda başkenti Rostov ile arası üç saatlik  yol  olan Krasnodar`ın  ticaret merkezi olma konusunda Rostov`la bir rekabet içinde olduğunu söyleyemeyiz.   Güneyde ticaretin başkenti tartışmasız Rostov. Yani ticari anlamda,  kaba bir benzetmeyle, Ekaterinburg Urallar için neyse Rostov`da güney için o!

Ancak tüm “büyük rollerin kenti olmama” Knasnodar`ın   biz tüccarlar için önemini azaltmıyor. Nüfusu 1 milyona yaklaşan Krasnodar  tarım ürünleri zengini  5 milyonluk Kuban Bölgesi’nin başkenti, kalbi, tek büyük kenti…  Türkiye` ye olan coğrafi yakınlık Türk mallarına, hatta Türk markalarına, olumlu yansıyor. 

Kar altında yaptığım son seferde , mesela,  Adil Işık`ın  Krasnodar`da kalbur üstü bir marka olduğunu öğrendim. Reklam panolarının önünden geçerken tekstil sektörüyle alakası olmayan distributorumun yaptığı yorumlar içimi güldürdü.

Moskova`nın depresif kışından yıldığımda, daha önce de yazdığım gibi, güneye iş gezileri iyi bir kaçış olmuştur hep. Bu sefer kara yakalandık.  Açıkçası, Krasnodar, sert kış şartlarına  İstanbul kadar kışa hazırlıksızmış! Rusya`da hiçbir kentte karın hayatı bu derece  durdurduğunu görmemiştim. Yüksek nemin etkisiyle –10 derecede donmamız bir yana  tek bir kelimeyle yolda kaldık. İşleri güçlükle toparladığım, klasik perakende teftişimi de yapamadığım ender gezilerden biri oldu şubattaki iki günlük Krasnodar ‘sefamız’.

Böldege tarım ve tarımla ilgili sektörler patlıyor. Yabancı yatırımcılar açısından  büyük miktarlı tarla-çiftlik tarımı yapan yabancı çiftçilerden tutunda biçer döver üreticilerine kadar inanılmiz bir akın var. Benim gibi sektöre dışarıdan bakan birine  Krasnodar’ın tarım konusunda çok iyi eğitilmiş bir iş gücüne sahip olması  zengin topraklar kadar önemliymiş gibi geliyor .  Sovyet döneminin ardından dağılan Kalhoz tarımı son yıllarda ciddi yatırımlarla dirilmiş durumda.  İlgili sektörlerde çalışan,  bölgeyi uzaktan izleyen arkadaşlara önemle duyurulur.

Krasnodar gezilerinde  Inturist otelinde kalıyorum. Rostov  Inturist’in yaşadığı Don Plaza devrimi  Krasnodar`a henüz ulaşmadı. Bizim sekreter kızlar daha iyi bir otelin olmadığı konusunda ısrarlı. “Check in” de her zaman yaşanan kuyruklar onları haklı çıkarır nitelikte. Otelin kaçınılmaz olarak en akılda kalan yanı “proaktif” fahişe satış gücü.  Adam adama markajla katların birine sıkışmış bir barda konuşlanmış tonla fahişeyi, asansöre binerken, asansörden inerken, odanıza girmek üzereyken  pazarlıyorlar.

Krasnodar`da son bir yıl içinde yaşanan en önemli değişim eğlence sektöründe. Rusya`nın bence kaygı verici gelişmelerinden biri olan, Kumarhane -Oyun salonu patlamasında kantarın topuzunun tamamen kaçtığını hissediyorsuz kenti gezerken. Las Vegas`ı görmüşlüğüm yok ama Krasnodar`ın ana caddesi “ Las Vegas herhalde böyle bir yerdir” diye düşündürüyor insana.

Krasnodar, Rusya`ya açılmak isteyen ama “boğulmaktan korkan” küçük-orta boy işletmeler için iyi bir alternatif olabilir.  Türkiye`ye her anlamda ‘yakın” bir büyük kent olması ve büyük kent baskısını hiç hissettirmemesi ve  pahalı olmaması  bu görüşü öne sürmemim başta gelen nedenleri.