Birinci Dünya Savaşı'nda dokuz milyon kişi öldü. Neydi paylaşılamayan? İkincisi onu gölgede bıraktı: Kırk milyon ölü.

Vladimir Vlovski "Geri Gelmeyen" adlı şiirinde paylaşılan siperi, dostluğu, geçen zamanı ve sonundaki yalnızlığını o melodik rusçasıyla anlatırken ..."Sanırım ölen o değil bendim o savaşta" diye bitiriyor anlatımını.

... "Öldünüzse   niye kendinize ağlamıyorsunuz?"
... "Mutluysanız   böyle mutluluk yoktur." diye yazıyor Taşkent'ten Kasım 1942'de Anna Ahmatova.

Mutluluk, savaş ve paylaşmak, neyi? Paylaşılamayandan doğanı. Moskova'da Türk Büyükelçiliği rezidansının bulunduğu sokakta beyaz boyalı bir kilise bulunur. Kilisenin adı "Diriliş" Kilisesidir, tam karşısında bir koltuğa oturmuş Aleksi Tolstoy'un heykeli yanında ise karışık bir stil ve mimaride yapılmış Maksim Gorki'nin evi.
Yanında Tolstoy'un evi, şair blokun oturduğu apartman XVI. yüzyıldan kalmış bakımsız bir kaç bina. Geçmiş iktidar mensuplarının bir zamanlar oturduğu lüks daireler, değişik bir mimari stilde yapılmış yabancı konuklar evi, bu yolu paylaşır. Arka tarafta modern stilde yapılmış Tass Ajansı Binası ve onun önündeki ufak meydanda Rusya'nın meşhur nebatat üstadı Simiryasef'in heykeli.

1831 yılında Puşkin bu kilisede, Natali Goncarova ile hayatını paylaşmaya karar verir. Maksim Gorki'nin durumu farklı… 1928 yılında yaşadığı Kapri Adası'ndan tehditle getirilip bu eve yerleştirilen Gorki, ihtilali korkunç destekleyen bir yazardı. Fakat paylaştığı ihtilal fikri ile Stalin devri hiç uymuyordu. Şimdi müze olan eve girerken Romain Rolland ile beraber çekilmiş bir fotoğrafta bu paylaşmama belirgindir.

Aleksandra Blok Rus Edebiyatı'nın önemli sembolistlerindendi, evinin önünden geçerken bana rehberlik eden hanımla şiirlerini hatırlamaya çalışıyoruz.
... "Siyah gece, beyaz kar, ... karanlıkta kızıl bayraklar ve beyaz güller açmış başında, kar üstünde ilerliyor İsa..."

Birkaç yazarın paylaştığı sokakta eserlerinden parçalar okuyarak ilerliyoruz. Karşıdan gelen biri kibarca karşımızda durup kendini takdim etti. "Ben feza programından Pilot Albay Grigor Ivanovic... Ölen bir arkadaşımın cenaze töreninden geliyorum, mutluluğunuzu gördüm müsadenizle paylaşıyorum. Masmavi bir gökyüzü temenni ederim ikinize…"

Selam verip mutlu bir şekilde yoluna devam etti. Çok şaşırmıştım, arkadaşım şaşırmadı, Rusya'da adettir insanlar paylaşırlar mutluluk ve mutsuzluklarını. Metroda, kuyrukta, yolda, tramvayda herkes konuşur birbiriyle. Bazen en özel konular bile paylaşılır.

Maddi paylaşmaya gelince hep kavga geliyor aklıma. Kimse mutlu olmuyor maddi paylaşmada ya eksik, ya kötü ya da tamamen adaletsiz, deniyor. Peki adil paylaşma nasıl olacak? İnsanların hepsi eşit, hepsi kardeş, nasıl paylaşılacak. Nasreddin Hoca'nın bir hikayesi geliyor aklıma. Adamın biri bir gün Hoca'ya, "… Hocam bugün öğrendim bütün insanlar kardeşmiş, sen de benim kardeşim olduğuna göre, servetini bölüşelim…" Hoca hemen cebinden bir on kuruş çıkarıp adama verir arkadan da eklemeyi unutmaz."Sakın ağzını açıp diğer kardeşlerine söyleme duyarlarsa sana bu da kalmaz…"

Manevi paylaşma insana ne kadar mutluluk veriyorsa da maddi paylaşma bir türlü hal olmuyor. Maddi paylaşmayı unutup hayale dalalım.

...Masmavi bir gökyüzü ve cam gibi bir göl... Etraf yemyeşil çeşitli ağaçlar... Yerlerde yüzlerce çiçek ... İsterseniz bembeyaz kuğular da koyalım göle...

Bir müzik çaldıralım uzaktan ve güneş batmaya doğru olsun binlerce rengiyle... Yalnızsınız, yapayalnız, bir köpeğiniz bile yok yanınızda ne bir dost, ne bir sevgili kuğular yüzüyor uzakta, sizden habersiz. Siz mutlu olabilir misiniz? Bu güzelliğin değerini anlayabilir misiniz? Mutluluk paylaşmaktır. J.P. Sartre bir kitabında "Hislerimizin etkisi bize ancak bir yansımadan sonra gelebilir" diyor. Yapayalnız karanlıkta olduğunuz zaman yapacağınız çirkin bir hareket dahi sizi utandırmaz. Tek başınıza olduğunuz zaman sevgi nasıl olur?

Yalnız olmak Tanrı'ya mahsus denir. O da değil. Yalnızlık olsaydı Tanrılık Vasfı, yaratır mıydı bütün kainatı? Kendi sıfatında yarattığı insanı dahi oluştururken ona hislerinin aks edeceği kadını yarattı. Tabii sonra problemler başladı, amma yine de o kadar harika ki "Onsuz ve onunla hayat o kadar zor ki".

Yeryüzünde bulunan her yaratık çifttir ve kendi içinde kendine göre paylaşır. Empedokles, değil gözüken, gözükmeyen en ufak maddelerin dahi çift olduklarını, bunların birbirlerini sevdiklerini, varlıklarını paylaştıklarını anlatır; varoluşun sebebi budur der. Bu bitince yokluk başlar madde dahi olsanız yok olursunuz sevgisiz…

Paylaşma iki kişi arasında başlar ve çoğaldıkça çoğalır. Bazen bütün dünyayı kaplar. Problem odur ki kötülükler de paylaşılıyor çoğu zaman. Fakat kötü nedir? Kötü sevgisizliktir. Sevmekten başka çare yoktur mutlu olmak için. Ve sevgi paylaşılınca vardır. .

"Et Maintenant" Ve şimdi... Ne yapacağız..?
Daha, daha, daha çok seveceğiz, paylaşarak
Mösyö Gilbert Becaud.

Temmuz 1992