Rusya'da yıllık hacmi 200 milyar doları aşan perakende pazarı nereye gidiyor? Ekonomi yüzde 7 büyürken perakende sektörünün yüzde 20 büyümesi neyin habercisi? 1999-2008 arasında pazarın 4 kat büyüyeceği öngörüsü ne kadar gerçekçi? Süpermarket zincirleri nereye koşuyor? Rusya'da erkekler kazanıyor, kadınlar harcıyor mu? İş hayatında dikkat çeken profesyonellerden Metro AG'nin Rusya temsilcisi Yulya Belova'nın Referans gazetesine anlattıkları:

Alman Metro Grubu'nun şirketlerinden olan Real Hipermarketlerinin Moskova'da ilk mağazasının açılışı için geldiği Moskova'da Metro Rusya temsilcisi Rus perakendeci Yulya Belova ile görüşen Referans muhabiri Perihan Çakıroğlu izleinmlerini ve röportajını şöyle aktarıyor:

 "Rusya'da perakende sektörü, ekonominin lokomotifi olmuş durumda. Moskova'da açılan hiper ve süper market sayısı 500'ün üzerinde ancak bu toplam pazarın sadece yüzde 7'si. Pazarın yüzde 93'lük oranı hala bakir. Sektör geçen yıl 200 milyar dolarlık bir hacim yaratmış durumda. Fransız Auchan, Türk Ramstore, Alman Metro perakende gruplarının yarıştığı pazarda henüz rekabetten bile sözedilemiyor.

Sonbaharın hüznü, Moskova'da da yaşanıyor. Park ve bahçelerde ağaçların yaprakları yeşilden sarıya, sarıdan kırmızıya renk değiştirirken, caddeler ve sokaklar, Rus kadınlarının şıklık yarışına sahne oluyor.

Meğerse, büyük komşumuzun insanları, uzun yıllar komünist rejimin baskısında alışveriş hırslarını ne kadar da çok baskı altında tutmuşlar. Sanki alışverişe doymuyorlar.

İstanbul'un trafiğine rahmet okutan Moskova'da, kapitalizmin simgesi ünlü marka mağazalar, Kızıl Meydan'ın yanıbaşına kadar gelip sokulmuşlar. Christian Dior, Louis Vuitton', Ninna Ricci, Nike, Adidas'ın en trendi mağazalarını, birbirinden pahalı mücevher satan takı mağazaları izliyor. Kristalci Swarovski, en şaşaalı günlerini yaşıyor Moskova'da.

Hipermarket ve süpermarket zincirleri, Rusya'da ayrıcalıklı ve keyifli zamanlara imza atıyorlar. 150 milyonluk ülkede tabii ki, Moskova'da alışveriş merkezi açmak en moda, en çekimi kuvvetli yatırım oluyor.

Resmi nüfusu 9 milyon görünen gayri resmi nüfusunun 15 milyon olduğu söylenen Moskova'nın öteki Rus şehirlerine göre kalkınmışlık ve kişi başına gelir açısından 4 - 10 kat daha ileri olması, Batılı alışveriş merkezi yatırımcılarını cezbediyor.

Perakende sektörü ekonominin lokomotifi

Perakende sektörü, ekonominin lokomotifi olmuş durumda. Geçen yıl Rusya ekonomisi yüzde 7'lik büyümüş, perakende sektörü ise yüzde 20'lik büyüme hızı yakalamış. Sadece geçen yıl perakende sektörünün cirosu 200 milyar dolarlara ulaşmış.

Anlatıldığına göre üstelik de henüz perakende pastasında yüzde 7'lik bir oran kullanıma açılmış. Yüzde 93'lük pazar pastası yeni yatırımcıları bekliyor. Fransız Auchan, Türk Ramstore, Alman Metro perakende gruplarının yarıştığı pazarda henüz rekabetten bile sözedilemiyor. Çünkü, ard arda açılan hiper ve süpermarketler, Rus halkının dişinin kovuğunu bile dolduramıyor. Anlayacağınız, bizim market yatırımcılarına çok iş var Moskova ve Rusya'da. Elini çabuk tutan kazanıyor.
Bugüne kadar Rusya'da 580 milyon euro'luk yatırım yapan Metro Grubu'nun şirketlerinden olan Real Hipermarketlerinin ilk mağazasının açılışı için gittiğim Moskova'da Rus perakendeci Julia Belova ile görüştüm.

Metro AG'nin Rusya Temsilcisi olan Belova, Referans'a, halkının alışveriş çılgınlığını anlattı. Belova, Rusya'da alışveriş merkezi veya market kurmak isteyen Türk yatırımcılar için önemli ipuçları verdi.

Rusya, pazar olarak her alanda yatırımcıların gözde ülkelerinden birisi. Özellikle perakende sektöründe yatırımlar yoğun görünüyor. Açılan alışveriş merkezi ve marketler, Rus halkının ihtiyacına yetiyor mu?

Belki, sürekli açılışlar var ama henüz Rus halkına yetmiyor bunlar. Perakende sektörü, geçen yıl yüzde 20'lik büyüme hızıyla Rusya ekonomisinin lokomotif sektörü durumuna geldi. Ekonomi, yüzde 7 civarında büyüdü, perakende yüzde 20. Bunun anlamı şu; Perakende şirketleri için çok bakir bir pazar var, hızlı büyüme gelecek yıllarda da sürecek. 1999 ile 2008 yılları arasında perakende pazarı 3.5 - 4 kat daha artacak. Sizin için ilginç bir bilgi vermeliyim; Organize perakende sektörü toplam pazarın ancak yüzde 7'si civarında bir pay almış durumda. Yani, sadece yüzde 7'si kullanıldı. Demek ki, yüzde 93'lük bir potansiyel ve pasta alışveriş merkezi ve market yatırımcılarını bekliyor hala.

Son yıllarda Rus halkının alışveriş çılgınlığı yaşadığını biliyoruz. Bu çılgınlık, parekande piyasasında rakamlara nasıl yansıyor?

Henüz benim ülkemde istatistiki rakamlar, her zaman net bulunamasa da, geçen yıl Rus halkının perakende sektörüne yansıyan harcamalarının 200 milyar dolara çıktığını söylemem mümkün. Bu rakam, organize olmuş, yani alışveriş merkezi ve market alışverişlerini yansıtıyor sadece. Kayıt dışı görünen alışveriş harcamalarının tam rakamını bulmak çok zor. Alışveriş mekanlarına baktığımızda en yaygın kuruluşların süper marketler olduğunu görüyoruz. Süpermarket sayısının 550'ye kadar çıktığını biliyoruz. Onları, indirim mağazaları izliyor.

Alışverişi kimler yapıyor? Kadınların alışveriş tutkunluğu daha belirgin gibi. Sizce, Rus müşteri ve tüketici profiline baktığınızda hangi etkenler öne çıkıyor?

Evet, kadınlar daha iyi müşteri. Başkent Moskova, tam bir alışveriş cenneti diyebiliriz. Çünkü, Moskova'da satınalma gücü ve ekonomik düzey, öteki Rus şehirlerine, kasabalarına göre çok daha yüksek. En az 4 - 5 katı bir fark var. Moskova'yı St. Petersburg, Nizhny ve Novagrad gibi kentler izliyor. Rus tüketici için üç önemli etken önemli. Birincisi, sizin de Moskova'da yaşadığınız gibi çok yoğun trafikten kaçıp, alışveriş noktalarına ulaşabilmek. Yani, müşteri trafik problemi yaşamadan alışveriş yapmak istiyor. İkincisi, fiyat unsuru önem kazanıyor. Hem kaliteli hem ucuza para harcamak cazip geliyor. Üçüncüsü de, Rus tüketici alışveriş merkezlerini bir yaşam stili haline getiriyor. Yaşam konseptinde çok iyi bir yere oturtuyor alışveriş merkezlerine gitmeyi. Belki, ABD'de de halk bundan bıkıp tekrar sokağa çıkıyor ama henüz Rusya'da alışveriş merkezine gitmek çok trendi sayılıyor.

En çok para Moskava'da harcanıyor bu çok belli. Dünyanın en ünlü markaları bu şehre akın ettiğine göre burada yaşayanların parası bol demek ki. Kadınlarınız çok şık giyiniyor, peki satınalma gücünün kaynağı nereden geliyor?

Doğru, Moskova, Paris ve Londra gibi alışveriş merkezi durumuna geldi. Taşra kentlerinde ve doğu bölgelerindeki kasabalarında doğalgaz, petrol ve altın gibi maden sektörlerinde çalışan erkeklerin eşleri ve sevgilileri Moskova'ya koşuyorlar. Buradaki rezidanslarda kendilerine ev kiralıyorlar. Başta giyim olmak üzere tüketim harcamalarını da Moskova'da yapıyorlar. Trend böyle. Bunun için lüks mağaza zincirleri Moskova'ya akın ediyor. Ünlü marka modası da giderek yaygınlaşıyor. Kadınlar çok seviyor, şık giyinmeyi. Kendilerini batılı kadınlar gibi, güzel ve havalı hissetmek istiyorlar.

Erkekler kazanıyor, kadınlar bu paraları harcıyor anlaşılan.

Evet, erkekler kazanıyor, kadınlar alışveriş merkezlerine koşuyor. Doyum noktasının nerede olacağı veya kaç yıl böyle devam edeceği belli değil. 2008'e kadar bir zaman diliminde önceden de söylediğim gibi pazarın 4 - 5 kat büyüyeceği tahmin ediliyor.

Peki, kayıt dışı ekonominin boyutu nedir? Hükümet, nasıl mücadele ediyor bu durumla?

Özellikle kaçak elektronik eşya girişi çok fazla. Perakende sektörü olarak kaçak girişlerin legal hale getirilmesi için çok çaba harcıyoruz. Hükümet de uğraşıyor kaçak ithalatla, muazzam efor sarfediliyor. Lobi yapılıyor ancak henüz başarıya ulaştığımız söylenemez. Özellikle cep telefonu pazarının büyük bölümü kaçak yürüyor.

Perakende sektöründeki rekabet nasıl gidiyor?

Henüz rekabetten söz edemeyiz. Sektörün çok daha fazla büyümesi ve çok fazla firmanın çalışması lazım. Yüzde 93'lük boş bir alan için çok yatırım gerekiyor. Moskova'ya baktığımızda Fransız Auchan zinciri, Türk Koç Ailesi'ne ait Ramstore zinciri ve Alman Metro Grubu'nu görüyoruz büyük firmalar olarak. Auchan zincirine ait 6 hipermarket, Koç Migros'a ait 25 Ramstore, Metro zincirine ait bir Real, 20 Cash & Carry bulunuyor. Öteki süpermarket ve marketler, daha çok küçük ve orta boy firmalara ait.

Marketlere gelen ürünlerin tedariki nasıl yapılıyor?

Rus tüketici çok milliyetçidir. Bırakın başka ülkelerden ürün almayı, hangi şehirde alışveriş yapıyorsa o bölgenin ürünlerinin satılmasını ister. Moskova'da bize bağlı Metro marketlerinde satılan ürünlerin yüzde 30'u St. Petersburg'dan geliyor. Özellikle gıdada durum böyle.

Sizin gibi kadın yöneticiler, başka sektörlerde de var mı?

Son yıllarda her sektörde kadınlar çok fazla yer alıyor. En çok bilişim sektöründe kadınlar var. Mesela, Micrsoft'un başında bir Rus kadını bulunuyor. Perakende sektöründe de kadınlar oldukça fazla.

Rusya'da serbest pazar ekonomisinin yerleştiğini söyleyebilir misiniz?

Henüz tam yerleştiğini söylemem erken olur. Demokrasinin gelişmesiyle birlikte serbest pazar da aynı paralelde hatta çok daha fazla gelişiyor.

Rusya da Türkiye gibi Avrupa Birliği'ne üye olmayı düşünebilir mi?

Bunu ben söyleyemem. Hükümet ve politikacılar söyleyebilir. Siyasi bir karardır ama Rusya'nın alacak çok yolu olduğunu biliyorum.

Türkiye ile Rusya, komşuluk ilişkilerini nasıl büyütebilir?

İlişkilerin yoğun olduğunu görüyoruz. Karşılıklı ticaret hacmi her geçen gün büyüyor. İki ülke hükümeti, engelleri aşmak için çok çalışıyor. Gelecek yıllarda ithalat ve ihracatın birkaç kat büyüyeceğini düşünüyorum.

LSE'de okudu, büyük firmalarda kariyer yaptı

Julia Belova, eğitimli Rus kadınlarına iyi bir örnek. Bir Baltık ülkesi Litvanya'da doğan Belova, Rusya'da büyümüş. Moskova Üniversitesi'nde dil bilimi okuduktan sonra Londra'ya gidip London School of Economi(LSE)'de "Sosyal Politikalar ve İdare" üzerine master yapmış. Perakende sektörüne ve Metro AG'ye girmeden önce Uluslararası sigara devi Philip Morris'te, Rus alkol dağıtım şirketi Bacardi - Martini'de çalışmış. Metro Grubu'nun kendisini keşfetmesi üzerine bu firmanın Rusya Temsilciliği'ne atanmış. Bilindiği gibi Metro, bir ülkede ancak Real, Cash & Carry ve Practiker gibi zincirlerini açtığı zaman o ülke için özel bir temsilci atıyor. Metro, çok önemli bir pazar gördüğü Rusya'da bu işi Belova'ya vermiş.