İhtilal fikri 1800'lerin sonunda başlar Rusya'da. Dekabristler ve bazı sosyal toplumlar, Çar'ın davranışı ile hoşnut değillerdir. Bunlara entellektüeller de katılmaktadır. 1903 yılında sosyal demokrat bir işçi partisi olan Bolşevik partisi kurulur Lenin'in himayesinde.

1905 ihtilalinden sonra Çarlık semi liberal bir sisteme gidiyormuş havası yaratmaya çalışır. Fakat sistem tamamen dejenere olmaktadır. 1912'den beri cemiyetin her sınıfında bir hoşnutsuzluk görülür. 1914 Temmuz'unda işçi sınıfı bir yeni ayaklanma yapar. (1905 gibi) Fakat ikinci dünya savaşı bu hareketi durdurur. Birlik içinde vatansever bir hareket başlar. Fakat Çar'ın hataları o kadar çoktur ki, Parlemento'nun ilgisizliği, köylülerin kötü yaşamı, ordunun başarısızlığı, halkın sefaleti ve feci bir 1916-1917 kışı, herkesi ümitsizliğe sürükler. 1917 Şubat'ında Çarlığın yok edilmesine karar verilir. Ekim 1916'daki grevler, 1917 Ocak'ta tekrar belirir ve ihtilale döner. Haziran ayında Petrograd'da devlet tedbir olarak Kamenv ve Troski'yi yakalatıp hapseder. Lenin ve Zinoviev Fillandiya'ya sığınırlar. Fakat herşeye rağmen hükümet başarılı olamaz, Bolşevikler kuvvetlenmeye devam ederler. Lenin ihtilalin zamanının geldiğini bildirir, "Kriz olgunlaşmıştır" mesajıyla.

24-25 Ekim gecesi (6-7 Kasım) resmi binaları Bolşevikler istila eder, hükümet binası olan Kış Sarayı'na el konur. Sovyet Kongresi yeni iktidarı ilan eder. Bütün güç Bolşeviklerin ekseriyette olduğu Sovyetler'dedir. Lenin, "...şimdi sosyal düzenin kurulmasına geçeceğiz..." der. Durum o kadar kolay değildir. Yeni fikri bütün ülkeye yaymak gerekiyordu, yeni organizasyonlar, ekonominin düzeltilmesi, sosyal düzen üzerinde çalışmalar hızlandırılır. Bankalar ve endüstrinin devletleştirilmesi (Mayıs 1918), toprak sosyalizyonu, ticaretin devleştirilmesi, kültür ihtilali, laik kültür mevzularına kuvvetle sarılınır.

Petrograd'daki hareketten 9 gün sonra, 16 Kasım sabahı Moskova'da işçiler başkaldırıp Kremlin'i istila ederler. Moskova ihtilal komitesi yaptığı toplantılarla Moskovalılara Sovyet iktidarını anlatır. Kızıl Meydan'da bulunan hükümet binasına el konur. (Sonradan bu bina Lenin Müzesi olur) Kızıl Ordu İhtilal Komitesi, şimdiki Belediye Binası'na, diğerleri ise Manej Binası ile Metropol Oteli'ne yerleşir. İhtilal karşıtı olan beyaz ordu ve başkanlığındaki Deniken pek başarılı olamaz. Artık ihtilal tüm Rusya'ya yerleşmiştir.

Kısaca anlatmaya çalıştığım uzun hikayenin bayramı bugün. Birkaç gün önceden hazırlıklar başladı bütün şehirde, köprü kenarlarına kızıl bayraklar, Kızıl Meydan'a Lenin Karl Max ve Hengel'in dev posterleri, bina cephelerine dev Sovyet bayrakları yerleştirildi. Herkes giyinmiş, elinde çiçekler, merasime hazırlanıyordu.

Kızıl Meydan'a girmek davetiye ile olduğundan ve davet edilen hükümet erkanı fabrika işçileri ve sefaret mensupları olduğundan merasimi TV'de izledim. Merasim saat 10'da başladı, söylevler, ihtilale methiyeler yağdırıldı. Arkadan Kızıl Ordu geçti, tanklar ve silahlar takip etti onu. Atlı polisler ve fabrika temsilcileri geçti ellerinde pankartlar, bayraklar, çiçekler. Son olarak talebeler bitirdi iki saatten fazla süren resmi geçidi.

Sonradan meydanlarda devam etti eğlenceler. Akordeonla şarkılar söyleyenler, dans edenler... Parklarda bir başka sevinç. Gençler çılgınlar gibi eğlendiler, gizlice votka çekenlerin bakışları altında. Gece saat dokuzda havai fişekler atıldı. Her yerde söylevler, her tarafta sonsuz bir eğlence ihtilal şerefine.

TV'de çok güzel bir konser seyrettim gece. Sonra dolaştım yollarda, ihtilali kutluyanların arasında. Kızıl Meydan'ın zemini şampanya ve votka şişeleriyle doluydu. Dans ve şarkılar çılgınca devam ediyordu, benim uykuya daldığım saatlerde bile.

      Kasım 1988