Komünist düzenin yıkılmasının üzerinden yaklaşık onbeş sene geçmesine rağmen hala bu duyguları yaşayanlar; düşüncelerini yansıtamayanlar veya bir hata yaptığında cezalandırılmaktan korkanlar yok değil.  Bunun en basit örneklerini gittiğimiz restoranlar da dahi çoğu zaman yaşayabiliyoruz.  Garsonlar yanlış servis yapma endişesinden ötürü gerekli gereksiz sorular sorarlar ki bir hata yapıp yanlış bir yemek ya da içki getirip bir şekilde cezalandırılmasınlar.

Bu tür örneklerle, iş yaşamının dışında karşılaşıldığında açıkçası pek önemsemiyoruz ya da gülümseyip geçiyoruz.  Ancak iş hayatında durum farklılaşıyor.  Burada insanın kendini göstermesi, devamlı yeni projeler üretmesi ve bunları yapmak için de kendine güveninin tam olması gerekiyor. 

Durum böyle olunca, "insanın yaptığı işe güven duyması kendine güven duyması demektir" konulu bir eğitimimiz oldu. Özellikle üçüncü kişilerle olan ilişkilerimize bu duygunun yansıtılması ve kişinin benimsemediği bir fikri dahi kendinden emin bir şekilde savunmayı öğrenmesi amaçlandı.

Ne eğitimdi ama...!  Tüm detaylarıyla anlatarak başınızı ağrıtmak istemem burada; sadece bana farklı gelen yönlerin altını çizmek istedim.

Eğitim başlamadan önce hemen hemen herkes özellikle eğitimin konusu hakkında yorumlar yaptı: İnsanın yaptığı işe güven duyması, kendine güven duyması demektir.  "Ben yanlış bir iş yaparsam kendime güvenmiyorum mu anlamına geliyor yoksa insanın kendine güvenmesi için önce güvenilir bir iş mi yapması gerekiyor vs...?"

Eğitim boyunca sürekli karşılıklı skeçler oynandı. Verilen konular üzerine doğaçlama fikirler öne sürülmesi ve bunun partnerine benimsetilmesi istendi. Son olarak da  lisede yaptığım bir çalışmanın aynısını yaptık: "Herkes tarafından beyaz olarak bilinen  ‘yoğurt-smetana'yı karşı grubundaki kişilere siyah olarak anlatmak ve onları bu konuda ikna etmek!"

Olaylar da bunun ardından patlak verdi.  Kimse yoğurdu siyah olarak anlatacak grubun içinde yer almak istemedi. Arkadaşlarımın kendi aralarındaki konuşmalarından anladığım kadarıyla böyle bir oyunda dahi arkadaşlarına karşı yalan söylemek, onları kandırmak daha doğrusu hatalı olduğunu bile bile bunda ısrar etmeyi kimse istemedi.  Herkes bu yanlışın bir şekilde yüzlerine vurulacağını düşündü.

Herkes yoğurdun siyah olduğunu kanıtlayacak grupta olması için birbirini zorlarken, bir arkadaşımız : "Bütün bunları yapmamızın sebebi nedir? Bize devamlı yanlış bir şeyler söyletmeye çalışıyorsunuz; hatamızı görüp sonra da bunu bize karşı kullanmak istiyorsunuz" diyerek bir Rus'un güvensizlik ve şüphecilikte ne kadar ileri gidebilecegini göstermiş oldu.