 Suat Taşpınar bu hafta Radikal'de yazdı: "TV, toplumun aynası. Kendimizi kandırmayalım. Biz neysek, neye meyyalsek TV'ler ağırlıklı olarak onu gösteriyor. 'Televole toplumu mu olduk yoksa toplumun içindeki televole mi ekrana yansıdı?' sorusu tavuk ve civciv sorusu kadar anlamlı. Mesela Rusya'da şu an ekran şiddete teslim. Mafya dizileri, 'ekşın' filmlerle TV'lerden kan damlıyor. İstatistik tutmadım, ama kumandayı alıp hızlı bir 'kanallar arası gezi' yapsanız, her dakka şarjör boşalan bir programa denk gelirsiniz. Çünkü 'Halkımız bunu istiyor, vurdu-kırdı seviyor.' Öyle diyorlar. "
Rus TV'leri en çok bizim stadyumlara taşan 'halk konserleri'nin stüdyo versiyonuna bayılıyor. Gün geçmiyor ki, hepi topu 15-20'yi geçmeyen ayrıcalıklı şarkıcıların arz-ı endam ettiği konser programları 'prime-time'ı doldurmasın. Beni en çok kıskandıran, bu tür TV konserlerinin toplumsal kaygılar ıskalanmadan, çoğu kez 'özel günlere' denk getirilmesi. Mesela milli bayramlar, ünlü isimlerin jübileleri, yıldönümleri, hatta itfaiyeciler ya da gümrükçüler günü... Rusların pek bilinmeyen bir başka ilginç yönü de, çok köklü bir 'stand up' komedi kültürünün olması. Türkiye'de bu işler birkaç yetenekli gencin tekelinde ve onlarla sınırlı olarak kısa süreli bir geçmişe sahip sayılır... Oysa Rusya'da, özellikle SSCB'li baskı yıllarında toplumsal değilse de bireysel direnişin en büyük silahı hep mizah olmuş. Ve o devirden beri yetenekli 'stand up'çı sıkıntısı yok bu topraklarda. TV'lerin can simidi programlardan biri de işte bu 'tek kişilik komedi' ustalarının kaliteli şovları.
Rusya'da ulusal yayın yapan üç büyük kanal da, direkt veya dolaylı olarak devletin kontrolünde. Putin dönemine kadar 'objektif habercilik' ciddi mesafe almıştı. Her konuda eleştirel, içerik ve teknik kalitesi yüksek haber programlar müthiş reyting toplardı. Ancak son birkaç yılda yavaş yavaş bu programlar ve programcılar 'ayıklandı.' Şimdi politik tartışma ya da haber programlarının yerinde, son derece sulandırılmış, magazine yakın 'haberimsi' programlarla gün geçiriliyor. Kimsenin devletle papaz olma derdi yok, 'sükûtun altın olduğu', kavrama özürlü olanlara da bir şekilde öğretildi! Şimdi TV'ler 'ağır politik meselelere kafa yormadan', halkı eğlendirmek, dinlendirmek ve uyutmakla uğraşıyor. Tabii bir de patlayan reklam sektöründen aslan payı kapmakla. Fuar açılışından tutun da yeni ürününüzün tanıtımına kadar, 'uygun fiyat'ta anlaşılırsa şekil-şemal uydurulup TV'lerde haber olabiliyorsunuz. İstediğiniz dizinin senaryosuna ürün reklamınızı sokabiliyorsunuz. Hatta programın sunucusu en heyecanlı yerde 'Kepeklerden kurtulmak için işte bu şampuanı kullanın' diyebiliyor. Hele turizm programları -Türkiye bu imkânı kullanmayı beceremese de- tamamen gizli reklamlarla dolup taşıyor. Onların reklam olduğunu sıradan halk anlamıyor ve hedef 12'den vuruluyor. Velhasılı Rusya'da birçok şey gibi TV reklamcılığının da suyu çıkmış durumda. Nasıl ve nerede reklam kullanacağınızın sadece iki sınırı var: Bütçeniz ve hayal gücünüz! Sizi bilmem ama bana çok komik gelen bir başka 'Rus televizyonları klasiği' de şu:
Trafik kazası haberleri verilirken araç markası özellikle ve önemle belirtiliyor. Mesela bizde sıradan bir trafik kazası haberinin girişi şöyle olur: 'Bolu yakınlarındaki kazada, bir otomobil karşı yönden gelen bir başka otomobille çarpıştı, kazada iki kişi yaralandı.' Benzer bir haber Rus TV'lerinde şöyle veriliyor: 'Lenin Caddesi'nde siyah bir BMW ile Honda cipin çarpıştığı kazada iki kişi yaralandı.' Bir yandan şirketler TV'lerde 'production placement' denen 'dizi içinde çaktırmadan ürün gösterme' hadisesi için dünya para dökerken, haber bülteninde böylesine bir 'reklamınız' olması hoş değil elbette! Hurdaya dönmüş bir arabaya zoom yapılıyor ve spikerin ağırbaşlı sesi 'İşte kazaya sebep olan yeşil Volvo' diyor ve ben orada kopuyorum. Rusya'da TV seyretmenin en keyifli tarafına gelince: Sonu gelmez reklam kuşakları yok burada. En azından şimdilik!
|
