Döviz-Piyasalar20.07.2019 01:16:16
 

TÜM DERGİLERE ULAŞMAK
İÇİN TIKLAYINIZ.

Uysal DOĞAN

"Kırk yıl boyunca sinsice sızdılar"
Tuğgeneral Nurettin Alkan… Türkiye’nin Moskova Büyükelçiliği İçişleri Bakanlığı Müşaviri… Onu kamuoyu, 15 Temmuz kanlı darbe giriş
Devamını oku...
Toplumsal Forum'da 21 anlaşma
St. Petersburg’da gerçekleştirilen Rus-Türk Toplumsal Forumu (RTTF) çerçevesinde Rusya ve Türkiye’den üniversiteler arasında 21 işbirliği
Devamını oku...
Küllerinden doğan ülke Rusya
"Rusya’da hep devlet ağır basar, herşey onun etrafında döner. Devlet gücü aşırı üniterdir. Liderin en büyük suçu kontrolü elinden kaçırmak
Devamını oku...
Moskova'da Türkçe dersleri başlıyor
Türk-Rus ilişkilerinin toplumsal tarafında önemli bir boşluğu doldurmaya başlayan, düzenlediği etkinlikler ilgi göre Moskova Yunus Emre Enstitüsü, sab
Devamını oku...

Rusya'da havaalanlarında sigara izni
Rusya'da havaalanlarında sigara içme odalarının yeniden açılması yolunda önemli bir eşik geçildi. Duma, havaalanlarında sigara odalarının serbest bıra
Devamını oku...
“Türkiye Ermenistan’dan yakın olacak"
Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini teslim almaya başlaması, Rusya’da büyük yankı toplamaya devam ediyor. Ünlü bazı gazeteciler, R
Devamını oku...
"Açık büfe yemeklerini kullanıyoruz"
"Türkiye'de oteller açık büfelerde bazı ürünleri birkaç öğün üst üste servis edebilir." Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) Başkanı Osma
Devamını oku...
Putin’le 'selfie' yarışı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, sadece vatandaşların ya da turistlerin değil Moskova’ya gelen yabancı politikacıların da kendisiyle “
Devamını oku...
"Visa ve MasterCard Rusya'dan çıkabilir"
"Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma'da görüşülen ve Merkez Bankası'nın da desteklediği yeni bir tasarı nedeniyle Visa ve MasterCard gibi ulusl
Devamını oku...
Napolyon’un generalinin kemikleri
Rusya seferinde aldığı yenilgiyle deyim yerindeyse kendi çöküşünü hazırlayan Fransız İmparator Napolyon Bonapart’ın favorisi olan generallerinde
Devamını oku...
Öğrenci, Putin’le görüşmede bayıldı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye'nin partneri olduğu INNOPROM 2019 Sanayi Fuarı için gittiği Yekaterinburg’da Ural Federal Üniversit
Devamını oku...
Yurtdışı çıkış harcı zamlanıyor
Türkiye'den yurtdışına çıkış harcı arttırılıyor. Bu konuda torba yasa hazırlandığını söyleyen AK Parti Grup Başkanvekili Mehmet Muş’un verdiği b
Devamını oku...
GÜNDEM | Haber detay
Liberalizmin tutunamadığı toprak: Rus sosyalizminin imtihanı

Ferhan Bayır, Aydınlık Gazetesi'nde yazdığı makalede, Pyotr Çadayev'in  “İnsanlığın bir üyesi gibi gözükmeyen, ama yine de dünyaya büyük dersler vermek için var olan uluslardan biriyiz. Kanımızda uygarlığa aykırı gelen bir şey var. Büyüyoruz, ama olgunlaşamıyoruz.” sözüyle başlıyor ve Rusya'nın tarihsel imtihanını ele alıyor:

"Putin, ‘Liberalizm hükümsüz hale geldi’ açıklamasıyla, liberal değerler üzerine kurulan Batı uygarlığının temellerinin sarsılmakta olduğunu dile getirmiştir. Dünyanın en seçkin aydınları, Batı’nın çökmekte olduğuna uzun zamandan beri dikkat çekmekteydi. Bu fikirlerin bu kez, bir devlet başkanı tarafından dillendirilmesinin anlamı ve önemiyse bambaşkadır.

Daha önemlisi, 1. Petro’nun radikal Batılılaşma reformlarıyla başlayan modern Rus devletinin tarihindeki ‘Avrupa’ya açılan pencere’ politikası göz önünde bulundurulduğunda, Putin’in açıklamasıyla bu ‘pencerenin kapanma’ olasılığının bir kez daha gündeme gelmesidir.

Kuşkusuz Putin’in liberalizmi hedef almasıyla, Rus düşünce tarihindeki köklü liberalizm ve Batı karşıtı geleneğin mirasını tartışmak kaçınılmazdır. Putin’in bu yalın cümlesinin arkasında, yüzyıllardır liberalizmi yadsıyan geleneğin çarpıcı etkisi vardır.

LİBERALİZMİ YADSIYAN RUS LİBERAL AYDINLAR

Dostoyevski, ‘Bir Yazarın Günlüğü’ köşesindeki ‘Paradokslarım’ başlıklı yazısında, Çarlık Rusya’sının baskıcı rejimine karşı anayasal demokratik hakları ve basın özgürlüğünü savunan Rus liberal muhaliflerin karakterini tartışır. Dostoyevski’ye göre Rus liberal aydının en sıra dışı özelliği, liberal idealler için mücadele eden bu aydınların Batı’ya gittiklerinde, Batı’nın siyasi yelpazesinde liberalizmden en uzak sosyalistlerle yan yana gelmeleridir.

Dostoyevski, Rusya’da en ılımlı fikirleri savunanların, liberalizmi yadsıyarak Avrupa’daki en radikal devrimci fikirlere yönelmelerini, Rus entelektüelinin paradoksu olarak tanımlarken; aslında Avrupa düşüncesinde uzlaşmaz gibi görünen çelişkileri kendi hayatlarında aşmaya çalışan, bu çelişkilerden beslenen Rus aydınının özgün ve sınırları yıkan güçlü karakterinin altını çizmişti.

Dostoyevski açısından bu Rus aydının en rafine temsilcisi, “Rusya’nın ilk ve tek dünya vatandaşı” dediği, Aleksandr Herzen’dir.

Herzen, Rus aydınının içinde bulunduğu sessizliği bozan ve arkasında derin düşünsel miras bırakan en seçkin düşünürlerin başında gelir. Eğitimli birçok Rus genci gibi Herzen de, 1825’de anayasal hakları, basın özgürlüğünü, köleliğin kaldırılmasını isteyen Dekabrist ayaklanmasını gerçekleştiren devrimcilerin anılarıyla büyüdü. Herzen, her zaman kendisini Dekabristlerin mirasçısı olarak görmüştü.

Herzen dönemindeki entelektüeller aynı kaynaklardan beslendi; Saint-Simon’u okuyup Fransız sosyalizmini yakından takip etti, Alman felsefesini her Rus aydını gibi bütün benliğiyle sindirdi, Hegel’in etkisi olgunluk dönemi eserlerinde bile görülürken Feuerbach ile tanrıtanımazlığın sınırlarına dayandı.

Aydınlanma’ya derinden bağlı, özgürlükçü ve demokrasinin ilkelerini temel alan 1840’lı birçok aydın gibi Herzen de çok geçmeden kendisini I. Nikolay’ın baskıcı politikalarının hedefinde buldu.

RUS SOSYALİZMİNİN TEMELLERİ

Ülkesinde devletin despotik baskısından kaçan Herzen, o dönemin her devrimcisi gibi doğrudan Paris’e gitti. Herzen döneminin romantik bir devrimcisiydi, ideallerine sonuna kadar bağlıydı; ne var ki aynı zamanda keskin bir eleştirel zekaya sahipti. Aydınlanma’nın akılcılığı Paris’in romantik havasını dağıtmakta gecikmedi.

Herzen gittiği tiyatro sonrası, biraz da aristokrat havayla, toplumun yeni seçkini burjuvaziyi bayağı ve zevksiz buldu. “Her şeyi yiyen, ama yediği hiçbir şeyle doymayan”, “güzelliği yıkıp, bireyi silikleştiren” burjuvazi Herzen için örnek alınacak bir sınıf olmadığı gibi uygarlığın, ilerlemenin de önündeki en büyük engeldi.

Herzen 1847 tarihinde, “Burjuvazinin büyük bir geçmişi olmadığı gibi, büyük bir geleceği de olmayacaktır. O ancak, haklarının kabul edilmesi için savaşırken, bir yadsıma, bir geçiş, bir zıtlık ögesi (antitez) olarak, o an için iyi bir şeydi... Aristokrasinin kendi toplumsal inancı vardır; yurtseverlik dogmasının, yiğitlik geleneğinin ve onur makamının yerine, ekonomi politiğin yasalarını koyamazsınız. Feodalizmin zıddı olan bir inanç da vardır, sosyalizmdir. Burjuvazinin yeri bu iki inanç arasındadır” derken bu gözlemlerinde ne kadar haklı olduğunu bir yıl sonra görecekti. 1848 Devrimi burjuvazi tarafından kanlı bir şekilde bastırılmıştı.

“Batılı kokuşmuşluğun kıskacında”, “ahlaki çöküntünün kenarındayken Rusya’ya olan inancım kurtarıcım oldu” diye yazar Herzen. Bu yeni koşullarda Rusya’nın geleceğini bambaşka gözle okumaya çalışır. Böylelikle ‘Rus Sosyalizmi’ fikrini bu dönemde formülleştirmeye başlar.

Modernleşme Rusya’daki aydınları iki kampa bölmüştü. Bir tarafta eski gelenekleri savunan Petro’nun reformlarına karşı, Rusya’nın özgünlüğünü vurgulayan Slavcılar; diğer tarafta ise Avrupa’nın geçtiği evrimin takip edilmesini savunan liberal Batıcılardı. Herzen yaşadığı deneyimlerden sonra Avrupa’ya koşulsuz inanmayı sürdüremeyeceği gibi Slavcıların fikirleriyle yan yana gelemeyecek kadar da Aydınlanma’ya ve özgürlüğe bağlı bir devrimciydi.

Yeni bir çıkış yolu arayan Herzen, iki kamptaki fikirleri yeni bir zeminde, özgün ve parlak şekilde bir araya getirmeye çalışır. Rusya’nın Roma hukukunun dışında kaldığı, Ortodoks inancıyla Avrupa’nın ‘bulaşıcı’ yozlaşmasından uzak kaldığı tezlerinde Savcılara yaklaşan Herzen; özellikle Rus köy komününün ileride kurulacak yeni toplumun nüvelerini taşıdığı ve köy komününün kolektivizmini Batı’nın topluluk kültürünü parçalayan, burjuva bencilliğinin alternatifi olarak ele aldı. Herzen’e göre köy komününün doğaya yakınlığıyla sahip olduğu ‘sosyalizan’ kültüre, Avrupa yüzyıllar boyunca çabalayarak ulaşmayı amaçlamıştı.

Herzen’in dayandığı diğer fikir devrimci Çadayev’in ‘tarihsiz bir ülke Rusya’ tezidir. Köklü geleneklerin yokluğu (köy komünü hariç) ve Rus monarşisinin Avrupa krallık geleneğinin dışında kalmasıydı. Rusların geçmişlerinde sevecekleri hiçbir şey bulamamaktan dolayı toplumsal devrimin her şeyi yıktığında üzülecek hiçbir Rus da olmayacaktır. Rusya uçsuz bucaksız bir tarlaydı, ne ekileceğine geçmişin kamburu olmadan karar verebilirlerdi.

Avrupalı sosyalistleri ilk Hristiyanlara, Rusya’yı da Roma’yı yıkıp ama aynı zamanda daha ileri bir uygarlık kuran barbar kabilelerine benzetiyordu Herzen.

Herzen’e göre Rus Sosyalizmi, sadece yeni bir dünya kurmayacak, var olan Avrupa’yı da yıkarak ona yeni ve devrimci bir ruh üfleyecekti. Proudhon’a yazdığı mektupta: “Gerçek bir İskitli, bu eski dünya kendi kendisini yok ederken keyifle izliyorum ve sizin için içimde en ufak acıma duygusu bile yok” diyerek Asyalı kimliğini vurgulamıştı. Asıl kışkırtıcı olan İskitli imgesiyle Avrupa’nın yıkımı arasında kurulan bağdır.

Kuşkusuz bu yaklaşım sadece Rusya’da değil Avrupa’da da büyük yankı yarattı. Rusya’nın, köhnemiş, eski Avrupa’ya yeni, taze bir soluk vererek Avrupa’daki özgürlük, demokrasi inancını yeniden canlandırarak yepyeni bir uygarlığın kurulabileceği fikri, Belinski başta olmak üzere, radikal 1860 kuşağında ve belli ölçüde de Lenin’e kadar etkisini göstermiştir.

Herzen, Avrupa merkezli tarih anlayışını eleştirirken, kapitalizmin sömürücü ve eşitsizlik bedelini ödemek zorunda kalmadan, iradeci tarih anlayışıyla köy komünleri üzerinde yükselen Rusya’ya özgü sosyalizmin kurulacağı fikrine ulaşır.

Herzen’in, kapitalizmi aşarak sosyalizme ulaşma fikri daha sonra Çernişevski tarafından çok daha detaylı şekilde ele alınacaktır. Herzen’e göre tarihin akışı, zorunlu olarak Avrupa’nın yatağında akmak durumunda değildi, tarih çoklu seçenekleriyle vardı ve insanlar iradeleriyle bir seçeneği mümkün hale getirebilirlerdi.

Bu fikir Marx ve Engels’in de üzerinde önemle durduğu konu olmuş, özellikle Marx son dönem çalışmalarında “Doğu Sorunu”na eğilirken “Rus Sosyalizmi” üzerine Rusya’daki devrimcilerle mektuplaşmıştır. Avrupa’da Rus Sosyalizmi tezini destekleyen ve karşı çıkanların tartışmaları 3. Enternasyonal’e kadar canlı şekilde devam edecekti.   "

12.7.2019

Paylaş
İlgili Haberler
ANKET
Sizce bu yıl sonunda dolar kuru kaç ruble olur?

"Dış ticaretimizde denge olmalı"
Ticaret Bakan Yardımcısı Gonca Yılmaz Batur, Moskova'da Rusya Federal Gümrük Servisi Başkanı Vladimir Bulavin ve Rusya Ekonomik Kalkınma Bakan Yardımc
Devamını oku...
Rusya’da tarihin en düşük işsizliği
Türkiye'de işsizlik oranı, nisanda geçen yılın aynı ayına göre 3,4 puan artarak yüzde 13'e yükselirken, Rusya’da işsizliğin haziran ayında tarih
Devamını oku...
S-400: 10. uçak Mürted'e indi
S-400 füze savunma sistemi malzemelerinin sevkiyatı kapsamında bu sabah saatlerinde bir uçak daha Mürted Hava Meydanı'na indi. Milli Savunma
Devamını oku... Vize için Putin'den imza bekleniyor
Türk vatandaşları Rusya’nın uçak krizi yüzünden yeniden koyduğu vizenin tamamen kaldırımasını beklerken, diğer yandan “vizenin kaldırıldığ
Devamını oku...
'Ukraynaca zorunluluğu' yasası
Ukrayna’da resmi dil Ukraynacanın kullanımını birçok alanda zorunlu hale getiren yasa yürürlüğe girdi. Yeni yasa gereği, Ukraynaca konuşmayı red
Devamını oku...
Yurt dışı telefon harcına rekor zam
Yurt dışından getirilen telefon harçlarına zam yapıldı. 30 Kasım 2018 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan kararla 170 TL’den 500 TL&rsquo
Devamını oku...
Rusya'da resmi tatile 8+8 gün formulü
Rusya'da yılbaşı tatili kısaltma, Mayıs tatilini uzatma planları bir şekilde "denge"buldu ve hükümet merakla beklenen 2020 resmi, tatil günl
Devamını oku...
"Dolar kuru 63 değil 22,6 ruble olmalı"
İngiliz ekonomi gazetesi The Economist, tüm dünyada doların "olması gereken reel değerini" ölçmek için kullandığı Big Mac endeksini güncelle
Devamını oku...
Hak-hukuk ihlalinde zirvedeler
Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı tarafından yayımlanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) raporunda, hak ihlali kararlarındaki art
Devamını oku...
Rus-Türk ortak Çehov filmi
Rus sinema yapımcılarının Türk meslektaşlarına ünlü Rus öykü ve oyun yazarı Anton Çehov’un gençliğini konu alan ortak yapım bir film çekmeyi öne
Devamını oku...
Moskova Balesi İstanbul’a geliyor
St. Petersburg’taki 5. Rus-Türk Toplumsal Forumu toplantısı kapsamında, kültür, tiyatro ve sinema sanatı dahil bir dizi alanda çalışmalar yürütü
Devamını oku...
McDonald's hamburgerlerinde antibiyotik
Rusya'nın resmi kalite kontrol kurumu Roskaçestvo, ünlü ABD'li fast food devi McDonald's'ta satılan hamburgerlerde antibiyotik kalıntısına rastlandığı
Devamını oku...
 
©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved