Döviz-Piyasalar17.07.2019 07:04:16
 

TÜM DERGİLERE ULAŞMAK
İÇİN TIKLAYINIZ.

Uysal DOĞAN

Putin’le 'selfie' yarışı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, sadece vatandaşların ya da turistlerin değil Moskova’ya gelen yabancı politikacıların da kendisiyle “
Devamını oku...
Toplumsal Forum'da 21 anlaşma
St. Petersburg’da gerçekleştirilen Rus-Türk Toplumsal Forumu (RTTF) çerçevesinde Rusya ve Türkiye’den üniversiteler arasında 21 işbirliği
Devamını oku...
Küllerinden doğan ülke Rusya
"Rusya’da hep devlet ağır basar, herşey onun etrafında döner. Devlet gücü aşırı üniterdir. Liderin en büyük suçu kontrolü elinden kaçırmak
Devamını oku...
Moskova'da Türkçe dersleri başlıyor
Türk-Rus ilişkilerinin toplumsal tarafında önemli bir boşluğu doldurmaya başlayan, düzenlediği etkinlikler ilgi göre Moskova Yunus Emre Enstitüsü, sab
Devamını oku...

“Türkiye Ermenistan’dan yakın olacak"
Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini teslim almaya başlaması, Rusya’da büyük yankı toplamaya devam ediyor. Ünlü bazı gazeteciler, R
Devamını oku...
"Açık büfe yemeklerini kullanıyoruz"
"Türkiye'de oteller açık büfelerde bazı ürünleri birkaç öğün üst üste servis edebilir." Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) Başkanı Osma
Devamını oku...
"Visa ve MasterCard Rusya'dan çıkabilir"
"Rusya parlamentosunun alt kanadı Duma'da görüşülen ve Merkez Bankası'nın da desteklediği yeni bir tasarı nedeniyle Visa ve MasterCard gibi ulusl
Devamını oku...
Napolyon’un generalinin kemikleri
Rusya seferinde aldığı yenilgiyle deyim yerindeyse kendi çöküşünü hazırlayan Fransız İmparator Napolyon Bonapart’ın favorisi olan generallerinde
Devamını oku...
Öğrenci, Putin’le görüşmede bayıldı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Türkiye'nin partneri olduğu INNOPROM 2019 Sanayi Fuarı için gittiği Yekaterinburg’da Ural Federal Üniversit
Devamını oku...
Yurtdışı çıkış harcı zamlanıyor
Türkiye'den yurtdışına çıkış harcı arttırılıyor. Bu konuda torba yasa hazırlandığını söyleyen AK Parti Grup Başkanvekili Mehmet Muş’un verdiği b
Devamını oku...
Hamal maaşları 3 bin dolar!
Son haftalarda teknik arzılar, zamanında yüklenmeyen binletce bagaj sorunları ile çalkalanan Moskova’daki Şeremetyevo Havaalanı’nda çalışa
Devamını oku...
Rusya'da AIDS'in şakası yok: 1 milyon
Rusya'da HIV virüsü taşıdığı tespit edilen kişilerin sayısındaki ciddi artış sürüyor. Ülkede HIV virüsü gözlenen bölgelerin sayısı son üç yılda yüzde
Devamını oku...
BASINDAN SEÇMELER | Haber detay
İki dost nasıl düşman oldu?

Ukrayna-Rusya krizi son günlerde yine dünya gündeminde ilk sıralara yerleşti. Azak Denizi'nde Rusya ve Ukrayna donanmalarının karşı karşıya gelmesinin ardından yaşananlar bölgede kaygı yaratıyor. Peki iki ülke arasında gerilimi tırmandıran tarihsel süreçler neler? Sovyetler Birliği sonrası hangi gelişmeler yaşandı? Kiev'den gazeteci Sonat Kerem, BBC Türkçe Servisi için yazdı: 

Ruslar ve Ukraynalılar.

Birçoğu aynı dili konuşan, aynı kültüre, dini inanca, ortak tarihsel geçmişe ve akrabalık ilişkilerine sahip bu iki halk, son yıllarda giderek dozu artan siyasi gerilimin gölgesinde giderek birbirlerinden daha fazla uzaklaşıyor.

Ortak tarih: Kiev Rusyası
 
Ukrayna ve Rusya'nın tarihsel kökeni, bugün Ukrayna'nın başkenti olan Kiev'e dayanıyor.

Kiev; 882-1132 yılları arasında hüküm süren, Beyaz Rusya, Rusya ve Ukrayna'nın atası sayılan Kiev Knyezliği'nin (Kievskaya Rus) başkentiydi.

12. ve 13. yüzyıllarda Kiev Rusyası'nın dağılarak bağımsız prenslikler haline gelmesiyle, bugünkü Ukrayna'nın toprakları Moskova ve Belarus'un hakimiyeti altına girdi.

Hem Ruslar hem Ukraynalılar "Kievskaya Rus"u kendi tarihlerinin parçası olarak görüyor. Her iki ülkenin milliyetçileri de bu devletin kendilerine ait olduğunu öne sürüyor.

Sovyetlerin çöküşü, milliyetçi dalganın yükselişi

Sovyetler Birliği'nde 1990'lara gelinirken "yeniden yapılanma" adı altında yaşanan çözülme sürecinde, tüm diğer eski Sovyet ülkelerinde olduğu gibi Ukrayna'da da milliyetçi dalga yükselişe geçti.

Ukrayna, 24 Ağustos 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nden ayrıldı. Leonid Kravçuk, ülkenin ilk devlet başkanı oldu.

2014'te Ukrayna'da düzenlenen bir gösteride taşınan Sovyetler Birliği bayrağı.
 
İlk gerginlik: Karadeniz Filosu kimin?
 
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası ilk yıllar, Ukrayna ve Rusya arasında Kırım'daki Karadeniz Filosu'yla ilgili anlaşmazlıklara sahne oldu.

Ekim 1991'de önce Ukrayna Parlamentosu Verhovnaya Rada, ardından Devlet Başkanı Kravçuk, filonun Ukrayna'nın kontrolüne geçmesi kararını onayladı. Bundan kısa süre sonra Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Karadeniz Filosu'nun Moskova'ya bağlı olduğunu öngören kararnameyi imzaladı.

23 Haziran 1992 tarihinde iki ülke devlet başkanları, filonun önce ortak yönetilmesi, üç yıl sonra ise paylaşılması yönünde anlaşmaya vardı. Ancak kısa süre sonra gerilimi tırmandıran ilk olay yaşandı.

1992'nin Haziran ayında Ukrayna bayraklı devriye gemisi SKR-112'nin Odessa'ya gitmesi sonrası taraflar silahlı çatışmanın eşiğinden döndü. İki ülkenin Amiral Kuznetsov uçak gemisini paylaşamaması gerginliği iyice artırdı.

Dostluk, iş birliği ve ortaklık dönemi

Bir süre sonra suların durulmasıyla taraflar yeniden masaya oturdu.

İki ülke Devlet Başkanları Boris Yeltsin ile Leonid Kuçma, Rus Karadeniz Filosu'nun 2017 yılına kadar Kırım'da kalmasını ve iki ülke arasında dostluk, iş birliği ve partnerlik öngören anlaşmayı 1997 yılında imzaladı.

Bu anlaşmayla iki ülke resmi olarak birbirlerinin sınırlarını tanıdı. Anlaşma 2008 yılında 10 yıllığına uzatıldı.

Rus uçağının düşürülmesi
Karadeniz'in üzerinde 2001 yılında Rus yolcu uçağının düşürülmesi, iki ülke arasında yeni bir gerginliğe sebep oldu.

Rusya, 88 yolcusuyla birlikte Tel Aviv-Novosibirsk seferini yapan TU-154 tipi uçağın, Ukrayna'nın tatbikatı sırasında S-200 roketiyle vurulduğunu açıkladı. Ukrayna resmi olarak olayın sorumluluğunu üstlenmedi

'Turuncu Devrim'
 
Ukrayna'da 2001 yılında muhalif gazeteci Georgiy Gongadze'nin öldürülmesiyle başlayan siyasi kriz, Rusya yanlısı Devlet Başkanı Kuçma'nın ses kayıtlarının ortaya çıkmasıyla derinleşti.

"Kuçma'sız Ukrayna" sloganıyla ülke genelinde patlak veren kitlesel protesto gösterileri yer yer güvenlik güçleri ile çatışmalara dönüştü.

2002 seçimlerinde, Ukrayna Komünist Partisi ilk defa yüzde 20 oy ile birinciliği kaptırdı. Viktor Yuşçenko'nun liderliğindeki Batı yanlısı "Bizim Ukrayna (Naşa Ukrayna)" Bloğu seçimden zaferle çıktı.

2004 Devlet Başkanlığı seçimleri Ukrayna tarihinde önemli bir kırılma noktası oldu. Dönemin Başbakanı Viktor Yanukoviç'in karşısına, muhalif güçleri etrafında toplayan ve Batı'nın desteğini arkasına aldığı yorumları yapılan, "Naşa Ukrayna" Bloğu lideri Viktor Yuşçenko aday olarak çıktı.

Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı. Seçimin ikinci turunda, Rusya yanlısı Yanukoviç yüzde 49,4, Yuşçenko yüzde 46,6 oy alınca olanlar oldu.

Uluslararası gözlemcilerin seçimlerde ciddi ihlal ve hileler olduğunu öne sürmesiyle Yuşçenko, taraftarlarına sokağa çıkmaları çağrısı yaptı. Ardından, Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı başta olmak üzere ülkede kitlesel gösteriler patlak verdi. Yuşçenko'nun seçim kampanyasında turuncu rengi kullanmasından dolayı bu olaylar "turuncu devrim" olarak adlandırıldı.

Gösterilerin büyümesi üzerine seçim sonuçları geçersiz ilan edildi ve oylamanın tekrarına karar verildi. Yeniden yapılan seçimlerde Batı destekli Yuşçenko yüzde 51,9 oy alırken, Rusya yanlısı Yanukoviç'in oyları yüzde 44,2'de kaldı. Böylece Yuşçenko ülkenin yeni devlet başkanı oldu.

Rusya gazı kesti
 
Batı yanlısı Yuşçenko iktidarının ilk yılında iki ülke arasında doğal gaz krizi patlak verdi.

Uzun süren müzakerelerin sonunda Ukrayna, Rus gazının fiyatını iki kat artıran anlaşmayı imzaladı.

Yanukoviç sahnede
 
2010 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde ise Yuşçenko'nun oyları yüzde 5'e kadar düşerken, bir önceki seçimleri kaybeden Rusya yanlısı Yanukoviç, bu sefer en yakın rakibi "turuncu prenses" lakaplı Yuliya Timoşenko'yu mağlup ederek devlet başkanlığı koltuğuna oturdu.

Ukrayna'nın Harkov kentinde dönemin Rusya Devlet Başkanı Dmitriy Medvedev ile masaya oturan Yanukoviç'in, Karadeniz Filosu'nun Kırım'da bulunma süresini 2042 yılına kadar uzatan anlaşmaya imza atması, Ukrayna'da Rusya karşıtları ve milliyetçilerin sert tepkilerine yol açtı.

"Euro Maydan"
 
Rusya yanlısı Viktor Yanukoviç iktidarının Kasım 2013'te Ukrayna-AB Ortaklık Anlaşması'nı imzalamayı reddetmesi üzerine Kiev'de başlayan olaylar, Ukrayna'yı tarihinin en büyük kaosuna sürüklerken, Rusya ve Batı arasında "Soğuk Savaş" yıllarını aratmayan gerginliklerin de başlangıcı oldu.

Kiev'de Rusya yanlısı Yanukoviç'in iktidardan inmesi talebiyle patlak veren kitlesel protesto eylemleri, polis ve göstericiler arasında silahlı çatışmalara dönüşerek başkenti savaş alanına çevirdi.

Çoğunluğu radikal milliyetçilerden oluşan eylemciler ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda 100'ü aşkın kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. Olayların ardından Yanukoviç ülkeyi terk ederken, Batı destekli muhalefet iktidara geldi.

Kırım, Rusya tarafından ilhak edildi. Olayların devamında Rus nüfusun ve Rusya yanlılarının ağırlıkta olduğu ülkenin doğusundaki Donbass bölgesinde (Donetsk ve Lugansk), büyük ölçüde Moskova destekli milis örgütlenmeleri ile Batı'nın desteklediği Kiev yönetimi arasında silahlı çatışmalar baş gösterdi.

Bölgeyi kan gölüne çeviren çatışmalarda, önemli bölümünü sivillerin oluşturduğu on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bölge nüfusunun ciddi bölümü göç etti. Şehirlerin altyapıları büyük zarar gördü.

Rusya destekli Donetsk ve Lugansk "halk cumhuriyetleri" Kiev'den tek taraflı bağımsızlıklarını ilan etti.

Kırım'ın önemi ne?
 
Tarihte Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya İmparatorluğu arasında savaşlara neden olan Kırım, 1783'te Çariçe Katerina zamanında Rusya'ya geçti. Sovyet lideri Nikita Kruşçev, 1954 yılında Kırım'ı Ukrayna'ya hediye edene kadar yarımada Rusya'ya aitti.

Kendisi de Ukrayna kökenli olan Kruşçev, Rusya'nın hakimiyeti altına girişinin 300'üncü yıl dönümünde Kırım'ı Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne verdi.

Her iki ülke de Sovyetler çatısı altında olduğu için o dönem fazla önemsenmeyen bu karar, SSCB'nin çökmesinin ardından Moskova ve Kiev için ciddi önem kazandı.

Büyük önem verdiği Karadeniz Filosu'nun, Batı'ya yakınlaşma riski bulunan Ukrayna'da kalması Rusya'yı kaygılandıran bir konu haline geldi. Nüfusunun çoğunluğu Ruslardan oluşan yarımada 2014 yılında yapılan referandum sonucu Rusya'ya bağlandı.

Rusya-Ukrayna ilişkileri Kırım'ın ilhak edildiği 2014 yılından bu yana çok gergin. Kerç Boğazı'nda iki ülke donanmalarının bu hafta başında karşı karşıya gelmesinin ardından Ukrayna'nın bazı bölgelerinde sıkıyönetim ilan edildi. Kiev, bunun savaş ilanı anlamına gelmediğini söylese de her iki ülke ordusu da teyakkuza geçirildi.

Kiev, Rusya'yı ülkenin doğusunu ve Kırım'ı "işgal etmekle" suçluyor. Ukrayna yasalarında Rusya, "saldırgan ülke" olarak tanımlanıyor. Ukrayna, Rusya ile 1997 yılında imzaladığı "dostluk, iş birliği ve ortaklık" anlaşmasını da yürürlükten kaldırdı.

Halk arasında Rusya karşıtlığının zirve yaptığı, Rusça eğitimin yasaklandığı, Rus sosyal paylaşım sitelerine erişimin engellendiği, medyada Rus dilindeki yayınların sınırlandığı ülkede, Dostoyevski, Tolstoy gibi Rus yazarlarının eserleri de okul müfredatlarından çıkarıldı. (Sonat Kerem / BBC)
 
30.11.2018

Paylaş
İlgili Haberler
ANKET
Sizce bu yıl sonunda dolar kuru kaç ruble olur?

S-400: 10. uçak Mürted'e indi
S-400 füze savunma sistemi malzemelerinin sevkiyatı kapsamında bu sabah saatlerinde bir uçak daha Mürted Hava Meydanı'na indi. Milli Savunma
Devamını oku... Moskova'da 15 Temmuz anması
15 Temmuz FETÖ darbe girişiminin üçüncü yıldönümünde, darbeye direnen şehitler Türkiye’nin Moskova Büyükelçiliği’nde düzenlenen
Devamını oku...
3,4 milyon kişiye yurt dışı yasak!
Rusya’da yurt dışına çıkışına yasak konan vatandaşların sayısı 3 milyon 429 bin kişiyi, nüfusa oranı ise yüzde 3’ü buldu. Çıkış yasağı kon
Devamını oku...
Bir Sovyet sembolü: Tırtıklı bardak
Mustafa Kemal Yılmaz'ın kaleminden: Sovyet coğrafyasında doğanlara kendini evinde hissettiren nesneler arasında tı
Devamını oku...
Rusya'da resmi tatile 8+8 gün formulü
Rusya'da yılbaşı tatili kısaltma, Mayıs tatilini uzatma planları bir şekilde "denge"buldu ve hükümet merakla beklenen 2020 resmi, tatil günl
Devamını oku...
"Dolar kuru 63 değil 22,6 ruble olmalı"
İngiliz ekonomi gazetesi The Economist, tüm dünyada doların "olması gereken reel değerini" ölçmek için kullandığı Big Mac endeksini güncelle
Devamını oku...
Hak-hukuk ihlalinde zirvedeler
Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığı tarafından yayımlanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) raporunda, hak ihlali kararlarındaki art
Devamını oku...
Rus-Türk ortak Çehov filmi
Rus sinema yapımcılarının Türk meslektaşlarına ünlü Rus öykü ve oyun yazarı Anton Çehov’un gençliğini konu alan ortak yapım bir film çekmeyi öne
Devamını oku...
Moskova Balesi İstanbul’a geliyor
St. Petersburg’taki 5. Rus-Türk Toplumsal Forumu toplantısı kapsamında, kültür, tiyatro ve sinema sanatı dahil bir dizi alanda çalışmalar yürütü
Devamını oku...
McDonald's hamburgerlerinde antibiyotik
Rusya'nın resmi kalite kontrol kurumu Roskaçestvo, ünlü ABD'li fast food devi McDonald's'ta satılan hamburgerlerde antibiyotik kalıntısına rastlandığı
Devamını oku...
S7, Dalaman uçuşlarına başladı
Dünyanın en iyi 100 havayolu listesinde yer alan S7 Airlines’ın Rusya’nın başkenti Moskova'dan Dalaman’a ilk seferini gerçekleştirdi
Devamını oku...
Dünyanın en yeşil metropolü Moskova
Rusya başkenti, parkların kapladığı alan bakımınından dünyada 11 metropol arasında ilk sırada yer alıyor. Uluslararası danışmanlık şirketi PriceWaterh
Devamını oku...
 
©Copyright Turkrus.com - All Rights Reserved